رقیب جدید دلار و طلا | سرمایه‌ها تغییر مسیر می‌دهند؟

به گزارش اقتصادآنلاین، در بازار جهانی، ثابت ماندن نرخ بهره آمریکا و لحن محتاطانه فدرال رزرو، جذابیت دارایی‌های دلاری را افزایش داده و فشار تازه‌ای بر اونس طلا وارد کرده است؛ بازاری که معمولاً در برابر نرخ‌های بالاتر آسیب‌پذیرتر می‌شود، چون برخلاف اوراق یا سپرده‌های دلاری، سود دوره‌ای ایجاد نمی‌کند.

در داخل ایران نیز اظهارات تازه مدنی‌زاده، وزیر اقتصاد درباره ضرورت تقویت نرخ‌های کوتاه‌مدت برای جذب نقدینگی، این احتمال را پررنگ کرده که سیاست‌گذار به دنبال ایجاد رقیبی جدی‌تر برای بازار‌های طلا و ارز باشد. با این حال، اثرگذاری چنین مسیری به یک شرط مهم وابسته است: اینکه سود ریالی بتواند در ذهن سرمایه‌گذار با تورم انتظاری و ریسک رشد نرخ ارز رقابت کند.

چرا نرخ بهره سرمایه را جذب می‌کند؟

وقتی نرخ بهره بالاتر می‌رود، سپرده بانکی و اوراق در مقایسه با بازار‌های پرنوسانی مانند طلا و ارز، بازده قابل پیش‌بینی‌تر و نوسانات کمتری را پیش روی سرمایه‌گذار می‌گذارند. در چنین شرایطی، طلا و ارز برای حفظ جذابیت خود باید از مسیر رشد قیمت، بازدهی بالاتری ایجاد کنند. به همین دلیل، افزایش نرخ بهره می‌تواند بخشی از سرمایه و نقدینگی را از بازار‌های پرریسک دور کرده و به سمت گزینه‌های کم‌نوسان‌تر هدایت کند.

پیام حراج اوراق به بازار پول

نتیجه حراج اوراق دولتی در ۲۶ خرداد ۱۴۰۵ نشان داد تأمین مالی دولت از مسیر اوراق همچنان با مانع تقاضا روبه‌روست. از مجموع حدود ۵۳.۹ همت اوراق عرضه‌شده، نزدیک به ۱۷.۱۶ همت به فروش رفت و حدود ۳۶.۷۴ همت بدون خریدار ماند. این آمار الزاماً به معنای تصمیم قطعی برای افزایش نرخ سبود نیست، اما می‌تواند یک فرضیه را تقویت کند: وقتی بازار برای خرید اوراق دولتی با نرخ‌های فعلی اشتیاق کافی نشان نمی‌دهد، سیاست‌گذار ممکن است برای جذاب‌تر کردن دارایی‌های ریالی، به تقویت نرخ‌های کوتاه‌مدت یا افزایش بازده سپرده و اوراق فکر کند. به بیان دیگر، بازار در حال ارسال این پیام است که برای قفل شدن پول در ابزار‌های ریالی، بازده بالاتری مطالبه می‌کند.

اثر نرخ‌های بالاتر بر بازار‌ها یکسان نیست. در بازار جهانی، بالا ماندن نرخ بهره آمریکا معمولاً به تقویت دلار و افزایش فشار بر اونس طلا منجر می‌شود، چون سرمایه‌گذار جهانی میان طلای بدون بازده و دارایی‌های دلاریِ سودده مقایسه می‌کند.

اما در ایران، ماجرا پیچیده‌تر است؛ طلای داخلی هم از اونس جهانی اثر می‌گیرد و هم از نرخ دلار؛ بنابراین حتی اگر افزایش نرخ سود بتواند بخشی از تقاضای سرمایه‌ای برای طلا و ارز را کاهش دهد، ماندگاری این اثر به کنترل انتظارات تورمی، ثبات بازار ارز و فاصله نرخ بهره با تورم بستگی دارد.

پایان جذابیت دلار و طلا؟

در مجموع، نرخ بهره در بازار جهانی و نرخ سود در اقتصاد ایران دوباره به رقیبی جدی برای بازار‌های طلا و ارز تبدیل شده‌اند؛ اما این به معنای پایان جذابیت این بازار‌ها نیست. در بازار جهانی، مسیر اونس بیش از هر چیز به جهت‌گیری فدرال رزرو و قدرت دلار وابسته می‌ماند.

در ایران نیز سرنوشت تقاضای سرمایه‌ای برای طلا و ارز فقط با نرخ سود تعیین نمی‌شود؛ بلکه به تورم انتظاری، چشم‌انداز نرخ ارز و اعتماد سرمایه‌گذاران به ثبات سیاست‌گذاری بستگی دارد؛ بنابراین اگرچه نرخ‌های بالاتر می‌توانند بخشی از سرمایه‌ها را به سمت سپرده و اوراق بکشند، اما تا زمانی که ریسک‌های تورمی و انتظاری کاهش پیدا نکند، طلا و دلار همچنان می‌توانند جذابیت خود را حفظ کنند.