وضعیت بورس در ابهام/ بازگشایی بازار سرمایه باز هم به تعویق خواهد افتاد؟

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از خبرآنلاین روز ۹ اسفند ۱۴۰۴ همزمان با آغاز حمله ایالات متحده و اسراییل به ایران بازار سرمایه تعطیل شد. تعطیلی که تا همین امروز هم ادامه داشته و به نظر می‌رسد لااقل تا زمانی که تنش‌ها به شکلی محسوس فروکش نکنند، این تعطیلی‌ها ادامه خواهد داشت. بورس پیش از این و در جریان جنگ ۱۲ روزه هم به تعطیلی رفت و پس از جنگ دوباره به فعالیت‌های خود ادامه داد.

بازگشایی بورس نیازمند موافقت شورای عالی بورس است که در ۱۳ اردیبهشت تشکیل جلسه داد. در آن جلسه بنا شد در مورد بازگشایی بورس در انتهای هفته جاری تصمیم‌گیری شود. این در شرایطی است که تنش‌ها در خلیج فارس، دریای عمان و تنگه هرمز به شدت بالا رفته و چنان‌چه دامنه جنگ دوباره گسترده شود، به احتمال فراوان بازگشایی بازار سرمایه باز هم به تعویق خواهد افتاد.

نجات بورس نیازمند تقویت بخش خصوصی است

در این باره وحید شقاقی، عضو هیات علمی دانشگاه خوارزمی به خبرآنلاین گفت: بازار سرمایه نماد و دماسنج هر اقتصادی است. برای همین هنگامی‌که این بازار از حالت عادی خارج می‌شود یا تعطیل می‌شود، حکایت از این واقعیت می‌دهد که اقتصاد از کارکرد عادی خود خارج شده و شرایط مساعد ندارد.

شقاقی در مورد چرایی ضعف بورس در اقتصاد ایران گفت: بازار سرمایه ایران عمق کافی ندارد و شفافیت اطلاعات و تقارن اطلاعات بر آن حاکم نیست. به دلیل این‌که بخش کلیدی شرکت‌های بزرگ کشور در بورس، دولتی و شبه دولتی هستند، تبعات جنگ، تنش و تحریم‌های اقتصادی مستقیم به این بازار اصابت می‌کند. این در حالی است که اگر سهم و نقش بخش خصوصی واقعی در کشور بالا بود، جنگ و تحریم‌های اقتصادی نمی‌توانست چنین شرایط نامناسب و تعطیلی گسترده بورس را در پی داشته باشد.

گفتنی است در طول جنگ آمریکا و اسراییل با ایران حملات تلافی جویانه ایران به کشورهایی، چون امارات، قطر، کویت و بحرین که در این تجاوز شرکت کرده بودند، بورس آنها به اندازه بورس ایران به تعطیلی نرفت. درواقع بورس ایران بیش از دیگر کشور‌های درگیر جنگ تعطیل شده است.

عضو هیات علمی دانشگاه خوارزمی با انتقاد از محدودیت‌های بخش خصوصی و حاکمیت بخش شبه دولتی بر اقتصاد ایران عنوان کرد: ریشه مصائب و مشکلات اقتصادی ایران از جمله چالش‌های بازار سرمایه، در این است که بخش شبه دولتی بر اقتصاد ما غلبه کرده است. این غلبه طوری است که از ۳۰ شرکت بزرگ حاضر در بورس، ۲۸ شرکت شبه دولتی یا مربوط به نهاد‌های عمومی غیردولتی هستند و همین مساله در شرایط جنگ تبعات ناگواری همچون تعطیلی‌های مدت دار ایجاد می‌کند چرا که عمده بمباران و خسارت بر شرکت‌های شبه دولتی همچون فولاد و پتروشیمی اثرگذار بوده است.

شرکت‌هایی، چون شرکت‌های فولاد، شرکت‌های پتروشیمی و دیگر صنایع مرتبط با آنها مانند خودروسازی از شرکت‌های اصلی حاضر در بازار سرمایه ایران هستند. در حملات اسراییل به ایران بخشی از زیرساخت‌های مورد این بخش هدف قرار گرفت.

او راهکار خروج از این وضعیت را افزایش سهم بخش خصوصی از اقتصاد دانست.

دلیلی برای تعطیلی طولانی مدت بورس نیست

شقاقی توضیح داد: بهترین توصیه برای بهبود عملکرد بازار سرمایه که می‌تواند به بهبود حال و روز اقتصاد ایران و گریز از تبعات سنگین جنگ و تحریم‌های اقتصادی، منجر شود، افزایش سهم و نقش بخش خصوصی واقعی در اقتصاد است. برای دستیابی به این اهداف، چاره‌ای جز تقویت رقابت‌پذیری اقتصاد ملی، بهبود محیط کسب و کار، رقابت‌پذیری گسترده و تقویت نهاد‌های تامین مالی بخش خصوصی نداریم.

عضو هیات علمی دانشگاه خوارزمی درباره این‌که چه زمانی برای بازگشایی بازار سرمایه مناسب‌تر است، تاکید کرد: با توجه به شرایط موجود و عدم قطعیت‌های گسترده و خسارات وارده بر برخی شرکت‌های بزرگ بازار، در صورت هماهنگی با حقوقی‌های بزرگ و صندوق تثبیت، دلیلی بر تعطیلی مدت‌دار وجود ندارد؛ به‌ویژه برخی شرکت‌های بورسی مانند بخش زراعت، دارو، مواد غذایی و سیمان با استقبال خوبی همراه خواهند شد و صنعت بانک و بیمه نیز تعدیل خواهند شد.