ناصح بهرام بیگی پژوهشگر و دبیر اجرایی یازدهمین جشنواره موسیقی «بیت و حیران» در گفتگو با خبرنگار مهر ضمن اشاره به توسعه کمی و کیفی این رویداد موسیقایی بیان کرد: در این دوره، تعداد شرکتکنندگان چه در بخش رقابتی و چه در برنامههای جنبی بهطور محسوسی افزایش پیدا کرده است. مهمترین دلیل این رشد، شناختهتر شدن جشنواره، مدیریت اجرایی در برگزاری جشنوارە، اعتماد هنرمندان به روند داوری، بازتاب مثبت دورههای قبل و حمایت های اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان و شهرستان سردشت بوده است. علاوه بر این، گسترش اطلاعرسانی در استانهای مختلف و حضور پررنگتر هنرمندان جوان باعث شد امسال طیف گستردهتری از گروهها، تکنوازان و راویان محلی در جشنواره شرکت کنند. با این افزایش شرکت کنندگان و گستردگی جشنواره در شهرهای دیگر می توان گفت جشنواره از یک رویداد محدود محلی، به فضایی فراگیرتر و ملی نزدیک شده است و همین موضوع به افزایش قابل توجه تعداد شرکتکنندگان منجر شده است.
این پژوهشگر موسیقی کردی با بیان اینکه از منظر کیفی، جشنواره امسال وارد مرحلهای شده که میتوان آن را بلوغ فرهنگی و بازاندیشی انتقادی نامید، اظهار کرد: ما دیگر تنها برگزارکننده مجموعهای از اجراها نیستیم، بلکه بهدنبال این هستیم که رابطه موسیقی بومی با زندگی امروز مردم را دوباره تعریف کنیم.یکی از این تجارب، گسترش گفتگوی بیننسلی است. ما امسال آگاهانه فضاهایی برای تعامل میان هنرمندان پیشکسوت و جوان فراهم کردهایم؛ زیرا معتقدیم انتقال دانش موسیقایی در موسیقی نواحی، تنها از طریق کلاس و کارگاه اتفاق نمیافتد، بلکه در سایه هم نشینی، شنیدن، تجربه کردن و فهم زیباشناسی محلی رخ میدهد. این تجربه باعث شد جشنواره از یک رقابت ساده، به یک مجلس گفتمانی و آئینی تبدیل شود.
بهرام بیگی افزود: از تجارب دیگر، بازتعریف کیفیت در برابر استانداردهای مدرن است. کیفیت در موسیقی نواحی به معنای تکنیکهای پیچیده یا اجرای صیقلیافته شهری نیست بلکه حفظ «صداقت»، «هویت صوتی منطقه» و «حالتمندی» موسیقی است. ما امسال تلاش کردهایم کیفیت را در همین معنای اصیل آن بسنجیم؛ یعنی چقدر یک اجرا توانسته ریشه، جهانبینی و زیستبوم خود را بازتاب دهد؟ پس جشنواره امسال نهتنها یک رویداد هنری، بلکه تمرینی برای بازاندیشی در هویت جمعی و نقش موسیقی در حفظ آن بوده است.
دبیر اجرایی یازدهمین جشنواره موسیقی «بیت و حیران» در بخش دیگری از صحبت های خود درباره گستردگی موسیقی نواحی توسط این جشنواره توضیح داد: به اعتقاد من جشنواره «بیت و حیران» طی این سالها توانسته موسیقی مناطق کمتر شنیدهشده را به صحنه ملی بیاورد. میان هنرمندان کرد، ترک، لر، بلوچ، گیلک و دیگر نواحی یک گفتگوی طبیعی و فرهنگی شکل دهد و باعث ثبت، آرشیو و معرفی نسل جدید نوازندگان ریشهدار شود.بنابراین جشنواره نه صرفاً یک رویداد، بلکه پلتفرمی برای گردش فرهنگ بومی شده است.
وی درباره ضمانت استمرار چنین رویدادهای گفت: درحالیکه بسیاری از جشنوارههای مشابه تعطیل میشوند، اما جشنواره «بیت و حیران» دوام آورده زیرا بر پایه یک نیاز واقعی اجتماعی بنا شده و دارای سرمایه فرهنگی جمعی است؛ مردم منطقه خود را صاحب جشنواره میدانند. ساختار اجرایی آن وابسته به یک گروه کوچک و متعهد بوده، نه سلسله مراتب اداری گسترده، جشنواره بیشتر بر اصالت تکیه دارد تا بر فُرم و تشریفات و این ترکیب، یک «زیستپذیری فرهنگی» ایجاد کرده که ضامن بقاست.
بهرام بیگی درباره انطباق فضای شهری سردشت با این جشنواره بیان کرد: سردشت به دلایل مختلفی بستری کاملاً طبیعی برای جشنواره است چرا که ریشه عمیق بیتخوانی و حیرانسرایی در ساختار فرهنگی آن وجود دارد.جغرافیای کوهستانی که خود یک «اقلیم موسیقایی» است؛ صدا، روایت و زیستبوم در این منطقه وحدتی ارگانیک دارند. حافظه جمعی مردم که هنوز حامل سنتهای شفاهی و موسیقایی است و شهری با هویت کردیِ زنده که موسیقی در آن یک عنصر اجتماعی است، نه یک فعالیت تزیینی همه از دلایلی است که باعث شده جشنواره در سردشت نه تنها «برگزار» شود بلکه رشد کند زیرا با بافت فرهنگی شهر همخانواده است.
جشنواره موسیقی «بیت و حیران» از ۱۱ تا ۱۳ آذر در سردشت برگزار می شود.
