همه سرمایه‌های‌تان را وارد بورس نکنید/ الان صف خرید است؛ فردا شاید صف پشیمانی

اقتصادآنلاین، آرمان هنرکار؛ بازار سرمایه بعد از 81 روز ایست معاملاتی، در نهایت از 29 اردیبهشت ماه بار دیگر فعالیت خود را از سر گرفت. اقتصادآنلاین پیش از بازگشایی بازار سهام، با حدود ۲۰ نفر از تحلیلگران بورس گفت‌و‌گو کرده بود. عمده آنها معتقد بودند بازار پس از بازگشایی با افتی بین ۱۰ تا ۱۵ درصد مواجه خواهد شد.

اما بازار سرمایه از 29 اردیبهشت، مسیر متفاوتی را انتخاب کرد. شاخص کل که در ۶ اسفند در محدوده ۳ میلیون و ۷۲۰ هزار واحد قرار داشت، در 6 روز معاملاتی از ۲۹ اردیبهشت تا ۵ خرداد از مرز ۴ میلیون واحد عبور کرد.

تا لحظه نگارش این گزارش نیز، شاخص کل بورس از ۴ میلیون و ۴۹۲ هزار واحد عبور کرد و با تنها ۰.18 درصد رشد دیگر ۴.۵ نیم میلیونی می‌شود که رخ دادن این اتفاق برای فردا امری دور از ذهن نیست. حتی در برخی از روز‌های گذشته هیچ صف فروشی در بازار دیده نمی‌شد و عمده نماد‌ها در محدوده صف خرید معامله می‌شدند.

اما درست همین‌جا باید یک هشدار جدی را مطرح کرد؛ رشد سریع بورس الزاماً به معنای تبدیل شدن آن به امن‌ترین یا بهترین محل سرمایه‌گذاری نیست. تجربه بازار سرمایه ایران نشان داده هر زمان مردم تحت تأثیر هیجان عمومی و ترس از عقب ماندن وارد بازار شده‌اند، در نهایت بخش بزرگی از آنها متضرر شده‌اند.

وقتی همه فکر می‌کردند بورس فقط صعود می‌کند

به گزارش اقتصادآنلاین، سال ۱۳۹۹ هنوز از حافظه بازار سهام، تحلیلگران، دولت و از همه مهمتر، سرمایه گذاران خرد و کلانِ متضرر پاک نشده است. شاخص کل بورس در ۶ فروردین ۱۳۹۹ حدود ۵۲۰ هزار واحد بود، اما تنها طی چند ماه با رشدی تاریخی، در ۱۹ مرداد همان سال به محدوده ۲ میلیون واحد رسید؛ رشدی خیره‌کننده که میلیون‌ها نفر را بدون دانش بورسی و صرفاً با امید تصاحب سود‌های سریع وارد بازار کرد.

آن روز‌ها بورس به گفت‌وگوی روزمره مردم تبدیل شده بود. بسیاری خانه فروختند، خودرو فروختند، وام گرفتند یا تمام پس‌انداز زندگی خود را وارد بازار کردند؛ با این تصور که بورس همیشه صعودی خواهد ماند.

اما بازار خیلی زود چهره دیگر خود را نشان داد. شاخص کل تا ۲۰ آبان ۱۳۹۹ به حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار واحد سقوط کرد؛ یعنی ریزشی سنگین در کمتر از سه ماه. بسیاری از کسانی که در سقف وارد بازار شده بودند، بخش بزرگی از سرمایه خود را از دست دادند و هنوز هم بعد از گذشت سال‌ها موفق به جبران زیان خود نشده‌اند.

سقوطی که در ارزش دلاری بازار هم دیده شد

ماجرا فقط افت شاخص نبود. ارزش دلاری بازار سرمایه ایران نیز سقوطی سنگین را تجربه کرد. ارزش بازار بورس تهران در اوج ۱۹ مرداد ۱۳۹۹ به حدود ۴۳۲ میلیارد دلار رسیده بود، اما  تا ۱۲ آبان همان سال به حدود ۲۰۵ میلیارد دلار سقوط کرد.

امروز ارزش دلاری بازار سرمایه ایران حدود ۸۹ میلیارد دلار برآورد می‌شود؛ یعنی تقریباً یک‌ششم اوج تاریخی آن. این اعداد یک پیام روشن دارند؛ حتی اگر شاخص اسمی در بلندمدت رشد کند، الزاماً به معنای حفظ ارزش واقعی سرمایه مردم نیست. ممکن است شاخص بالا برود، اما ارزش دلاری و قدرت خرید سرمایه‌گذار کاهش پیدا کند.

حرفه‌ای‌ها هم همه دارایی‌شان را وارد بورس نمی‌کنند

در کل دنیا، یکی از اصول پایه‌ای سرمایه‌گذاری، تنوع‌بخشی به دارایی‌هاست. افراد عادی معمولاً فقط بخشی از سرمایه خود را وارد بازار سهام می‌کنند و باقی دارایی را میان بازار‌های کم‌ریسک‌تر تقسیم می‌کنند.

حتی معامله‌گران حرفه‌ای و سرمایه‌گذاران بزرگ هم معمولاً تمام سرمایه خود را روی سهام متمرکز نمی‌کنند. بخشی از دارایی آنها در طلا، ارز، ملک، صندوق‌های درآمد ثابت یا سایر ابزار‌های کم‌ریسک قرار دارد تا در زمان ریزش بازار، کل زندگی‌شان در معرض نابودی قرار نگیرد.

بنابراین رشد این روز‌های بورس را باید دید و تحلیل کرد، اما نه با این تصور خطرناک که «همه چیز را بفروش و وارد بورس شو». بازار سرمایه می‌تواند سودآور باشد، اما همان‌قدر هم می‌تواند بی‌رحم باشد. تجربه ۹۹ هنوز آن‌قدر دور نشده که فراموش کنیم چگونه میلیون‌ها نفر با هیجان وارد بازار شدند و بعد، سال‌ها درگیر جبران زیان‌هایشان ماندند.

شاید مهم‌ترین جمله‌ای که امروز باید به سرمایه‌گذاران تازه‌وارد گفت این باشد: اگر روزی بازار برگشت و ریزش کرد، بعداً نگویید کسی هشدار نداده بود.