پشت‌پرده معاملات برق در بورس انرژی / چرا پای مردم به این بازار باز نمی‌شود؟

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از وزارت نیرو، عبدالصاحب ارجمند مدیرکل دفتر راهبری و نظارت بر انتقال و توزیع برق وزارت نیرو با اشاره به اینکه یکی از مباحث مورد بحث مردم در شبکه‌های اجتماعی و فضای عمومی، موضوع بورس انرژی و ورود برق به این بازار است، اظهار کرد: در حقیقت، مباحث اقتصادی صنعت برق از سال ۱۳۸۲ و با اجرای برنامه تجدید ساختار صنعت برق در جهان و از جمله در ایران وارد مرحله جدیدی شد. در آن مقطع، موضوعاتی مانند بورس و بازار انرژی و همچنین شفاف‌سازی کسب‌وکار‌های حوزه انرژی در قالب قوانین و مقررات کشور تعریف و اجرایی شد. بورس انرژی نیز اکنون بیش از ۱۵ سال است که در کشور فعالیت دارد و خرید و فروش برق در سطوح مختلف از همان زمان آغاز شده است. نیروگاه‌های بزرگ و مصرف‌کنندگان عمده برق طی سال‌های گذشته به‌صورت مستمر در بورس انرژی فعالیت کرده‌اند.

او در ادامه افزود: از مهم‌ترین مزایای بورس، که مورد تأیید فعالان اقتصادی و کارشناسان است، شفاف‌سازی قیمت‌هاست. بورس انرژی، همانند سایر بورس‌های انرژی در جهان، موجب افزایش شفافیت، کاهش رانت و بهبود کارایی بازار می‌شود. تجربه نشان داده است، این سازوکار در بلندمدت به کاهش هزینه‌ها و ایجاد رقابت سالم کمک می‌کند. بسیاری از رانت‌های احتمالی در حوزه انرژی نیز از طریق فرآیند‌های شفاف بورس حذف می‌شوند. با وجود این باید تاکید کرد، بورس انرژی ارتباطی با مصرف‌کنندگان نهایی خانگی ندارد. در واقع، مصرف‌کنندگان بزرگ و خریداران عمده برق هستند که عمدتاً وارد بورس انرژی می‌شوند.

ارجمند ادامه داد: مصرف‌کنندگان خرد همچنان مطابق روال گذشته برق مورد نیاز خود را از طریق شرکت‌های توزیع برق دریافت می‌کنند. همچنین مشترکان مشمول حمایت‌های یارانه‌ای نیز بر اساس قوانین موجود از همان سازوکار‌های حمایتی بهره‌مند خواهند شد و هیچ‌گونه خللی در تأمین برق یا قیمت برق آنان ایجاد نخواهد شد.

مدیرکل دفتر راهبری و نظارت بر انتقال و توزیع برق وزارت نیرو، گفت: بنابراین، نتیجه اصلی بورس انرژی، افزایش شفافیت در بازار و بهبود سازوکار‌های اقتصادی حوزه برق و انرژی است؛ مسیری که از دهه ۱۳۸۰ و ۱۳۹۰ در کشور آغاز شده و همچنان ادامه دارد. در قانون برنامه هفتم پیشرفت نیز وزارت نیرو مکلف شده است که حداقل ۶۰ درصد معاملات برق را از طریق بورس انرژی انجام دهد. یکی از موضوعات مهم در بورس انرژی، وجود تابلو‌های مختلف برای حمایت از توسعه کسب‌وکار‌ها و افزایش تولید است. نخستین بخش، تابلوی سبز ویژه انرژی‌های تجدیدپذیر است. همچنین تابلوی بهره‌وری و مدیریت مصرف برای افرادی طراحی شده که پروژه‌های بهینه‌سازی مصرف انرژی اجرا می‌کنند. این افراد می‌توانند در ازای صرفه‌جویی ایجادشده، گواهی صرفه‌جویی دریافت کرده و آن را در بازار بورس عرضه کنند تا منابع مالی لازم برای اجرای پروژه‌های خود را تأمین نمایند.

او موضوع مهم دیگر را گواهی ظرفیت دانست که هم‌اکنون در بورس انرژی مورد استفاده قرار می‌گیرد و اذعان کرد: سرمایه‌گذارانی که قصد احداث نیروگاه دارند، می‌توانند گواهی ظرفیت خود را در بورس عرضه کنند تا پشتوانه مالی لازم برای اجرای طرح‌های نیروگاهی فراهم شود. از سوی دیگر، مصرف‌کنندگان بزرگ نیز می‌توانند این گواهی‌ها را با قیمت شفاف از بورس خریداری کنند. این گواهی‌ها در واقع نشان‌دهنده ظرفیت یا توان تأمین برق هستند. بنابراین، بورس انرژی دارای ابعاد و ابزار‌های متنوعی است که بیش از دو دهه در کشور در حال توسعه بوده و نتایج مثبتی برای صنعت انرژی و مصرف‌کنندگان به همراه داشته است.