ایران در آستانه تحول بزرگ ترانزیتی / کریدور بین‌المللی شمال–جنوب فعال شد

به گزارش اقتصادآنلاین، آندری تارسِنکو، رئیس آژانس فدرال حمل‌ونقل دریایی و رودخانه‌ای روسیه، روز ۲۴ نوامبر در مسکو اعلام کرد که دو مسیر مهم از روسیه به هند و چین از طریق ایران، در چارچوب کریدور بین‌المللی شمال–جنوب (INSTC)، از سال ۲۰۲۶ به صورت رسمی آغاز می‌شود.

این مسیرها با هدف ایجاد یک شریان پایدار تجاری میان روسیه، جنوب آسیا و چین طراحی شده‌اند و بخش قابل توجهی از آن از خاک ایران عبور خواهد کرد. تارسِنکو تاکید کرد که برنامه‌ریزی‌ها در مراحل پایانی قرار دارد و اجرای کامل آن برای سال آینده هدف‌گذاری شده است.

پایه‌گذاری توافق از تهران تا مسکو

این پروژه از نشست‌های آوریل ۲۰۲۵ در تهران میان مدیران شرکت روسی MMTP JSC و شرکت دولتی کشتیرانی ایران (IRISL) و زیرمجموعه آن در خزر (Khazar Sea Shipping Lines) آغاز شد.

در این مذاکرات، طرفین بر توسعه حمل‌ونقل کانتینری و چند وجهی (Multimodal) در چارچوب کریدور شمال–جنوب توافق کردند تا یک مسیر امن، مقرون‌به‌صرفه و قابل پیش‌بینی برای جریان کالا میان روسیه، ایران، هند و چین فراهم شود.

با توجه به فشار تحریم‌ها و ریسک‌های ژئوپلیتیکی مسیرهای غربی، ایران به عنوان کوتاه‌ترین و امن‌ترین مسیر زمینی، نقش کلیدی در این طرح ایفا می‌کند.

ایجاد کنسرسیوم دریایی مشترک

تارسِنکو اعلام کرد که طی مذاکرات نوامبر، مسکو و تهران بر سر تشکیل کنسرسیوم دریایی مشترک برای توسعه حمل‌ونقل بین بندر ماخاچکالا و بنادر شمالی ایران توافق کرده‌اند.

این کنسرسیوم مسئول هماهنگی بنادر، خطوط کشتیرانی و حمل‌ونقل چندوجهی در دریای خزر خواهد بود و تمرکز آن بر افزایش ظرفیت ترانزیت و ایجاد خطوط منظم کانتینری میان دو کشور است.

خط منظم کانتینری خزر

یکی از برنامه‌های مهم، ایجاد خط منظم کانتینری میان بندر ماخاچکالا و بنادر ایرانی است. با عملیاتی شدن این خط، بنادر ایرانی در ساحل خزر به هاب اصلی تبادل کالا میان روسیه و جنوب آسیا تبدیل خواهند شد و ظرفیت بنادر امیرآباد، انزلی و کاسپین افزایش پیدا می‌کند. این مسیر همچنین پیوندهای تجاری ایران با روسیه و هند را تقویت می‌کند.

نقطه عطف کریدور شمال–جنوب

راه‌اندازی رسمی دو مسیر روسیه–ایران–هند و روسیه–ایران–چین، تکمیل کریدور شمال–جنوب را به نقطه عطفی نزدیک می‌کند. کارشناسان می‌گویند این کریدور زمان و هزینه حمل کالا از روسیه به هند را تا ۴۰ درصد کاهش می‌دهد و جایگزینی امن و مستقل برای مسیرهای غربی فراهم می‌کند.

این تحول، موقعیت ایران را به عنوان حلقه اتصال اوراسیا تثبیت کرده و اهمیت ژئوپلیتیکی آن در مسیرهای تجاری روسیه و چین را افزایش می‌دهد.