آموزش مواد مخدر در دبستان؛ آسیب‌زا یا مفید؟

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از روابط عمومی ستاد مبارزه با موادمخدر، محمدباقر صابری زفرقندی گفت: برخی مطالعات حتی نشان می‌دهد اطلاع‌رسانی زودهنگام به کودکان ممکن است آثار ناخواسته‌ای نیز به همراه داشته باشد؛ بنابراین در این مقطع، تمرکز اصلی باید بر توانمندسازی والدین باشد.

محمدباقر صابری زفرقندی، عضو پیوسته فرهنگستان علوم پزشکی، در نخستین جلسه شورای عالی پیشگیری از اعتیاد با قدردانی از برگزاری این جلسات اظهار کرد: شاید در ابتدا تصور می‌کردیم این نشست‌ها کم‌فایده باشد، اما امروز مشخص شده که همین گفت‌و‌گو‌ها فرصتی ارزشمند برای هم‌افزایی، یادگیری و شکل‌گیری ایده‌های مؤثر فراهم می‌کند و باید استمرار یابد.

وی با اشاره به اهمیت موضوع اعتیاد در نگاه امام (ره) و رهبر شهید انقلاب و الگوی ارائه‌شده برای پیشگیری از اعتیاد، گفت: نخستین پرسش در هر برنامه پیشگیرانه این است که «مخاطب ما چه کسی است؟» در مهدکودک و سال‌های ابتدایی دبستان، مخاطب اصلی نباید کودک باشد، بلکه والدین هستند. تجربه‌های بین‌المللی نیز نشان می‌دهد که پیام‌های پیشگیرانه در این گروه سنی عمدتاً والدین را هدف قرار می‌دهد.

صابری زفرقندی ادامه داد: باید بررسی کنیم که آیا کودکان اساساً اطلاعاتی درباره مواد مخدر دارند و اگر این اطلاعات را در اختیار آنها قرار دهیم، آیا این اقدام به تغییر نگرش و رفتار منجر می‌شود یا خیر. برخی مطالعات حتی نشان می‌دهد اطلاع‌رسانی زودهنگام به کودکان ممکن است آثار ناخواسته‌ای نیز به همراه داشته باشد؛ بنابراین در این مقطع، تمرکز اصلی باید بر توانمندسازی والدین باشد.

وی با تأکید بر ضرورت شناسایی کودکان و دانش‌آموزان در معرض خطر اظهار داشت: لازم است نظامی برای شناسایی گروه‌های پرخطر طراحی شود تا برای آنان محتوای مداخله‌ای و هدفمند تولید شود. در این مرحله دیگر صرف افزایش آگاهی کافی نیست و باید برنامه‌هایی همچون آموزش واقعی مهارت‌های زندگی در دستور کار قرار گیرد.

عضو پیوسته فرهنگستان علوم پزشکی با انتقاد از اجرای صوری آموزش مهارت‌های زندگی در سال‌های گذشته گفت: آموزش مهارت‌های زندگی نباید به یک تکلیف اداری و گزارش‌دهی مدارس محدود شود، بلکه باید به‌صورت عمیق، کاربردی و متناسب با نیاز دانش‌آموزان اجرا شود. متأسفانه امروز نظام آموزشی بیش از آنکه به «پرورش» بپردازد، به آموزش و حتی آموزش مهارت‌های تست‌زنی محدود شده است.

وی افزود: فرهنگ و آموزه‌های دینی ظرفیت بسیار بالایی برای تقویت مهارت‌های زندگی و تربیت دانش‌آموزان دارد و می‌توان از این ظرفیت در تولید محتوای اثربخش استفاده کرد.

صابری زفرقندی با اشاره به ضرورت تقویت عوامل محافظت‌کننده در برابر آسیب‌های اجتماعی خاطرنشان کرد: باید به کودکان و دانش‌آموزان مهارت «نه گفتن»، اعتماد به والدین و معلمان و گزارش‌دادن موقعیت‌های خطر را آموزش دهیم. همچنین لازم است عوامل محافظت‌کننده شناسایی و بر مبنای آنها محتوای آموزشی و تربیتی طراحی شود تا برنامه‌های پیشگیری از اعتیاد هدفمندتر، اثربخش‌تر و متناسب با نیاز مخاطبان اجرا شوند.

وی ادامه داد: یکی از خطا‌های چند دهه گذشته این بود که آموزش‌وپرورش را عملاً به «وزارت آموزش» تبدیل کردیم و از نقش اساسی «پرورش» غفلت شد. آموزش بر کلاس درس، کتاب و معلم استوار است، اما پرورش بر پایه «موقعیت تربیتی» شکل می‌گیرد و محور آن خود دانش‌آموز است. در این فرایند، دانش‌آموز باید فرصت انتخاب، تجربه، خطا، یادگیری و کنشگری داشته باشد.