معمای آلودگی پایتخت / ذرات معلق تهران از کجا می‌آیند؟

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از ایسنا، ذرات معلق مهم‌ترین آلاینده هوای تهران است چراکه در فصل بهار و تابستان در پی وزش باد شدید به علت خیزش گرد و خاک برخی روزها غلظت ذرات معلق کوچک‌تر از ۱۰ میکرون در شرایط ناسالم قرار می‌گیرد و در فصول سرد سال تردد زیاد وسایل نقلیه در شرایط وارونگی دما سبب‌ساز روزهای خاکستری پایتخت می‌شود. در این شرایط سازمان حفاظت محیط زیست و شرکت کنترل کیفیت هوای تهران در حال انجام پروژه‌ای برای منشاءیابی ذرات معلق هوای پایتخت هستند.

فاطمه کریمی در این باره اظهار کرد:‌ اعتبار پروژه منشاءیابی ذرات هوای تهران در حد پروژه سیاهه انتشار است و جزو پروژه‌های مهم برای ارزیابی آلودگی هوا محسوب می‌شود. منشاءیابی ذرات هوای تهران را شهریور ماه سال گذشته با همکاری سازمان حفاظت محیط زیست به‌صورت یک پروژه مشترک تعریف کردیم. دانشگاه تهران نیز حدود ۹ ماه است در این زمینه کار می‌کند و تا پایان تابستان ادامه دارد.

مدیر کل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران درباره چگونگی استخراج داده‌ها گفت: طی یک سال داده‌های پنج نقطه واقع در شمال، جنوب، شرق و غرب تهران را با استفاده از دستگاه‌های خاص نمونه‌برداری به‌صورت میدانی جمع‌آوری می‌کنیم. این تجهیزات نسبت به «آنالایزرها»ی نصب شده در سطح شهر دقت بیشتری دارند. دستگاه‌های مورد استفاده در طرح منشاءیابی ذرات هوای تهران مکش قوی‌تری نسبت به این آنالایزرها دارند. داده‌های به دست آمده تحلیل می‌شوند و کیفیت ذرات مشخص می‌شوند که این ویژگی بسیار کمک‌کننده است.

وی افزود: بیشتر آلودگی هوای شهر تهران در طول سال ناشی از ذرات معلق به‌ویژه ذرات معلق کوچک‌تر از ۲.۵ میکرون است. اطلاع از جنس ذرات معلق و منبع آن باعث می‌شود بتوانیم فهرستی از جنس این آلاینده بر اساس فصول سال تهیه کنیم چون ممکن است در فصولی بیشتر ذرات معلق تولید شده ناشی از احتراق و آلودگی خودرویی و ترافیک و در فصل‌های دیگری بیشتر منشاء طبیعی مانند گرد و خاک و گرده گل‌ و …. داشته باشد بنابراین منشاء ذرات در بهار و تابستان با پاییز و زمستان می‌تواند به‌طور کامل متفاوت باشد.

مدیر کل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران درباره اهمیت شناخت منشاء ذرات هوای تهران گفت: اطلاع از این موضوع می‌تواند به مدیران کشوری و شهری در جهت مدیریت بهتر کمک کند یعنی اگر ما بدانیم که منشاء ذرات معلق بیشتر احتراق است، می‌توانیم مدیریت بهتر ترافیک را در دستور کار قرار دهیم یا اگر مقدار گوگرد هوا بالا باشد، بررسی محتوای گوگرد سوخت در دستور کار قرار می‌گیرد چراکه ذرات معلق پیش‌ساز نیز دارند یعنی اگر اکسیدهای نیتروژن، مواد آلی فرّار و حتی آمونیاک در یک حدی باشند، در کنار هم ذرات معلق تولید می‌کنند. ما ذرات معلق را به اجزای تولیدکننده آن می‌شکافیم و برای مدیریت هرکدام از اجزا می‌توانیم راهکاری پیدا کنیم.

کریمی تاکید کرد: این پروژه بسیار مهم است و یک مطالعه راهبردی برای کارشناسان آلودگی هوا  محسوب می‌شود و می‌تواند به مدیران کشوری و شهری در حوزه تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی کمک زیادی کند علاوه بر آن وقتی دو پروژه سیاهه انتشار آلودگی هوای تهران و منشاءیابی ذرات هوای تهران در کنار هم قرار بگیرند، این مطالعه می‌تواند نتیجه مطالعه دیگر را تدقیق کند و برعکس یعنی کنار همدیگر بسته کامل‌تری را ایجاد می‌کنند.

وی با بیان اینکه پرداختن به نقاط اصلی مطالعاتی برای مدیریت آلودگی هوا می‌تواند به ما یک مسیر درست و شفاف را نشان دهد، اظهارکرد: به عنوان مثال پس از همه به انبار نفت تهران، همین پروژه منشاءیابی ذرات هوا به ما برای بررسی جنس ذرات و تاثیر آن بر سلامت افراد خیلی کمک کرد. با توجه به آغاز این پروژه  از شهریور سال گذشته، دستگاه‌های سنجش در سطح شهر وجود داشتند و زمانی که این حمله رخ داد بلافاصله ما توانستیم از دستگاه‌ها استفاده و به‌صورت میدانی از دوده پراکنده شده در سطح شهر نمونه‌برداری کنیم. این دوده باعث نگرانی شهروندان و مدیران شهری شده و سناریوهای مختلف و حتی خطرناکی  مطرح شده بود مبنی بر اینکه این دوده ممکن است حاوی عناصر خاصی باشد که بر سلامت مردم تاثیر منفی بگذارد.

مدیر کل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران اضافه کرد: ما توانستیم ذرات حاصل انفجار انبار نفت بودند را منشاءیابی کنیم و متوجه شدیم که جنس این ذرات عمدتاً از بلک کربن یا دوده است و مقداری گوگرد و فلزات را هم شامل می‌شود و تاثیر احتمالی آن بر سلامتی و … را در همان مقطع زمانی احصا کردیم.

کریمی در پایان درباره زمان پایان پروژه منشاءیابی ذرات هوای تهرن گفت: این پروژه تا پایان تابستان و اتمام یک سال بررسی وضعیت هوای پایتخت، تکمیل و گزارش آن هم استخراج خواهد شد چون گزارش‌های فاز یک، دو و سه (پاییز، زمستان و بهار) تقریبا تکمیل شده است و با اتمام نمونه‌برداری در فصل تابستان، گزارش نهایی می‌شود.