به گزارش خبرنگار مهر، مجموعه مستند سه قسمتی «مهر خوبان» که با بهرهگیری از اسناد آرشیوی کمیاب و روایتهای کمتر منتشر شده درباره علامه سیدمحمدحسین طباطبایی (ره) تولید شده، آماده پخش شد. حمید کوهپایی کارگردانی و امیرحسین کوهپایی تهیهکنندگی این اثر را بر عهده داشتهاند. هر قسمت ۳۵ دقیقهای این مجموعه با بهرهگیری از منابع آرشیوی کمیاب و روایتهایی که برخی برای نخستینبار منتشر میشود، به بازخوانی زندگی، شخصیت علمی و مسیر فکری علامه طباطبایی میپردازد. شبکه جهانی الکوثر علاوه بر نسخه فارسی، نسخه عربی این مجموعه را نیز با عنوان «منهج الأخیار» آماده پخش کرده که به زودی از این شبکه پخش خواهد شد.
کوهپایی در ابتدا درباره ویژگی های علامه طباطبایی به خبرنگار مهر عنوان کرد: بی شک مهمترین ویژگی شخصیت علامه که نه فقط بنده حقیر را بلکه اندیشمندان غربی را مسحور خود کرده است آزاداندیشی علامه است. علامه با اینکه فقیه و مجتهد شیعی است اما در بحث های علمی و فلسفی دیدگاه های خود را محدود به دانسته های مذهبی اش نمی کرد و در بعضی موارد در مقایسه دیدگاه های مختلف برخی نظرات را بهتر و به حقیقت نزدیکتر می دانست حتی اگر این دیدگاه از یک فیلسوف مسیحی بود.
وی اضافه کرد: او شاگردان زیادی از طیف های مختلف فکری دارد که با یکدیگر اختلافات زیادی در برخی مبانی دارند. کتاب شیعه در اسلام (شیعه شناسی) علامه هنوز در دانشگاه های معتبر جهان تدریس می شود.
این کارگردان درباره فرآیند دسترسی به منابع و هماهنگی با خانواده و نزدیکان علامه عنوان کرد: تمرکز ما در این مستند بر چالش های علمی علامه در حوزه فلسفه، قرآن، موضوعات اجتماعی و اخلاق در جهان تشیع بوده است. برخی از دیدگاه ها و برداشت های علامه در آن زمان با متون درسی و باورهای حوزه های علمیه در تعارض بوده است که می توان به اشکالاتی که به نوع تدریس فلسفه و یا نوع تفسیر قرآن او وارد می کردند، اشاره کرد. ما تلاش کرده ایم تا برخی از این موارد را در مستند بررسی کنیم اما باید اعتراف کنم که متاسفانه در این مسیر بسیاری از حوزه های علمیه و اساتید حوزه با ما همکاری و همراهی نکردند و فقط گروهی از شاگردان و بخش های علمی مانند موسسه امام خمینی (ره)، انجمن حکمت و فلسفه و یا افرادی از برخی موسسات علمی و دینی در قم و یا خارج از حوزه دینی مانند سید حسین نصر از آمریکا و یا دکتر کوهکن از دانشگاه سوربن را توانستیم در این مستند به تصویر بکشیم.
کوهپایی ادامه داد: نکته مهم دیگر این است که در سالهای گذشته چند مستند درباره زندگی علامه و خصوصیات اخلاقی ایشان تولید و پخش شده که در آنها با خانواده و نزدیکان علامه گفتگو شده بود. این موضوع برای مستندساز مشکلات مختلفی را ایجاد می کند چون همه می گویند که در مستند قبلی هر چه می دانستیم، ارائه کرده ایم. بنابراین ما تلاش کردیم از همه موضوعاتی که قبلا درباره علامه بیان شده است، دوری کنیم. در این مستند به مراحل زندگی شخصی او در کمترین حالت پرداخته شده است و تلاش کرده ایم فقط بر نقش علامه در شکل گیری تمدن اسلامی و اندیشه های وی تمرکز شود.
این کارگردان درباره روایت این مستند اظهار کرد: در «مهر خوبان» روایت ها از مخالفت ها و تضادهای فکری با علامه آغاز می شود آنجا که برخی علما بر آیت الله بروجردی فشار می آورند تا دستور دهند که کلاس های فلسفه علامه در حوزه تعطیل شود و یا آنجا که برخی علما تفسیر علامه را به دلیل سبک تفسیری قرآن با قرآن مخالف با مبانی تشیع می دانند و ادعا می کنند که تفسیر باید منطبق با روایات و دیدگاه های اهل بیت باشد. یا در مباحث دیدگاه های اجتماعی اسلام مجموعه ای از سوالات ایرانیان مقیم آمریکا از علامه طباطبایی و جواب های او محور مستند قرار می گیرد. ما فقط تلاش کردیم که برشی از اصول فکری علامه را ارائه کنیم و هیچ پیش داوری خاصی انجام ندهیم.
وی درباره مهمترین چالش ساخت مستند تصریح کرد: مهمترین چالش نبود مشارکت برخی از مراکز علمی و افراد در تولید برنامه بود. یکی از حوزه های علمیه بیش از شش ماه درخواست همکاری ما را با انواع دلایل به تعویق انداخت و در آخر هم دیگر حتی جواب تلفن و مراجعه حضوری ما را هم ندادند. برخی از شخصیت های علمی بهانه های مختلفی آوردند و موجب آن شدند که تولید مستند به تاخیر بیافتد. بسیاری از افرادی که کتاب درباره اندیشه های علامه نگارش کرده اند از مصاحبه و حضور در برنامه هراس داشتند و نیامدند. از طرف دیگر متاسفانه بودجه های اختصاص یافته از سوی تلویزیون درباره این مستندها بسیار اندک و محدود است و واقعا دست و پای تولیدکنندگان در ساخت اثر بسته است. هر چند به دلیل علاقه شخصی خودم به جناب علامه تلاش کردم از هوش مصنوعی که سال پیش هنوز به این اندازه فراگیر نشده بود استفاده کنم و مجبور شدم تا هزینه ای را برای خرید امتیاز استفاده از هوش مصنوعی به دلار پرداخت کنم که اصلا در تعهد ما نبود و شبکه هم هزینه ها را پرداخت نکرد.
این کارگردان در پایان با ارائه پیشنهادی گفت: به نظرم وجوه علمی مرحوم علامه طباطبایی آنقدر عمیق و گسترده است که جا دارد با برنامه ریزی و سرمایه گذاری مناسب این مستند به جهانیان عرضه شود. فراموش نکنیم که در عصر معاصر یکی از شناخته شده ترین اندیشمندان و تئوریسین های شیعی در نزد اندیشمندان غرب و غیرمسلمان علامه طباطبایی است.
