یک سوال از دولت| افزایش تولید نهاده‌ دام چاره ندارد؟

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، سال‌ها وابستگی به واردات نهاده‌های دامی و دانه‌های روغنی با ارز یارانه‌ای، عملاً تولید داخلی محصولاتی مانند جو، ذرت، کلزا، سویا و آفتابگردان را به حاشیه رانده بود؛ سیاستی که توان رقابت را از تولیدکننده داخلی گرفت و برنامه‌های خودکفایی را ناکام گذاشت.

 ورود این محصولات با ارز ارزان‌قیمت، هزینه تمام‌شده تولید داخل را غیررقابتی کرده و هرگونه تلاش برای افزایش تولید ملی را با شکست مواجه ساخته بود. به این ترتیب، واردات با ارز ترجیحی نه‌تنها کمکی به امنیت غذایی نکرد، بلکه زمینه تضعیف تولید نهاده‌های دامی و دانه‌های روغنی را فراهم آورد.

اکنون با حذف ارز ترجیحی، شرایط جدیدی برای بازگشت تولید داخلی ایجاد شده است؛ تغییری که می‌تواند مسیر افزایش تولید و حتی خودکفایی در برخی محصولات راهبردی را هموار کند. در صورت برنامه‌ریزی هدفمند دولت و اتکا به ظرفیت‌های آب و خاک کشور، بخش کشاورزی می‌تواند وارد مرحله‌ای تازه از رشد پایدار شود.

 علم تغذیه دام؛ جایگزین واردات پرهزینه نهاده‌ها

محمد مسعودی مدیرعامل اتحادیه کارخانجات خوراک دام، طیور و آبزیان در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم با اشاره به چالش‌های تولید نهاده‌های دامی در کشور گفت: تا پیش از این، قیمت تمام‌شده تولید برای کشاورز به‌هیچ‌وجه رقابتی نبود، به‌طوری که جو داخلی با هزینه‌ای حدود 20 تومان تولید می‌شد، در حالی که نمونه وارداتی با قیمت 11 تومان به کشور می‌رسید و همین موضوع انگیزه تولید را از بین می‌برد.

افزود: اکنون با اصلاح سیاست‌ها، شرایط تولید برای کشاورزان مقرون‌به‌صرفه‌تر شده و در محصولاتی مانند جو و حتی ذرت، امکان افزایش تولید فراهم شده است. با این حال، میزان افزایش سطح زیرکشت و ظرفیت واقعی تولید باید از سوی بخش زراعت به‌صورت دقیق بررسی و اعلام شود.

وی با تأکید بر نقش بهره‌وری در بخش خوراک دام اظهار کرد: اگر بهره‌وری در تولید و مصرف خوراک دام افزایش پیدا کند، عملاً می‌توان بخشی از فشار موجود را مدیریت کرد. با این وجود، بزرگ‌ترین مشکل فعلی بخش کشاورزی، خشکسالی و کم‌آبی است.

مدیرعامل اتحادیه کارخانجات خوراک دام، طیور و آبزیان ادامه داد: نهاده‌هایی مانند ذرت و به‌ویژه سویا، محصولات بسیار آب‌بری هستند و به همین دلیل با محدودیت جدی تولید مواجه‌اند. نیاز سالانه کشور به دانه‌های روغنی حدود 4.2 میلیون تن است، اما حتی در بهترین سال‌های پربارش نیز حداکثر 150 هزار تن سویا در داخل تولید شده است.

مسعودی با اشاره به وضعیت ذرت گفت: نیاز کشور به ذرت حدود 12 میلیون تن در سال است، اما در سال‌هایی که منابع آبی وضعیت مطلوب‌تری داشت، تولید داخلی از یک میلیون تن فراتر نرفت. این آمار نشان می‌دهد وابستگی کشور به واردات این نهاده‌ها بسیار بالاست و حتی با افزایش راندمان تولید نیز بخش قابل توجهی از نیاز، وارداتی باقی می‌ماند.

وی میزان وابستگی فعلی کشور را در برخی نهاده‌ها نزدیک به 95 درصد دانست و افزود: حتی اگر تلاش کنیم از گزینه‌های جایگزین استفاده کنیم، باز هم حداقل 80 درصد وابستگی باقی خواهد ماند. راهکار اصلی در این شرایط، مدیریت علمی مصرف و استفاده از دانش تغذیه دام است.

مدیرعامل اتحادیه کارخانجات خوراک دام، طیور و آبزیان خاطرنشان کرد: در صورت استفاده بهینه از ظرفیت کارخانجات و فرمولاسیون علمی خوراک، می‌توان ضریب تبدیل را به‌طور قابل توجهی کاهش داد. در حالی که میانگین ضریب تبدیل در کشور حدود 2 است، در برخی واحدها، از جمله در استان گیلان، رکوردهایی بین 1.54 تا 1.6 ثبت شده است.

به گفته وی، تمرکز بر علم تغذیه و بهره‌گیری از توان صنعتی، مؤثرترین مسیر برای کاهش مصرف نهاده و مدیریت وابستگی کشور به واردات محسوب می‌شود.

پرداخت به‌روز مطالبات تولید کنندگان نهاده

مجید آنجفی، معاون امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی، با اشاره به نتایج اجرای سیاست جدید گفت: امسال برای نخستین بار هیچ دغدغه‌ای درباره خرید دانه‌های روغنی وجود نداشت و بهای محصولات به‌صورت به‌روز تسویه شد. این روند، چشم‌انداز مثبتی برای توسعه تولید و تقویت امنیت غذایی کشور ایجاد کرده است.

وی کشت قراردادی را یکی از محورهای اصلی سیاست‌های وزارت جهاد کشاورزی دانست و افزود: در حوزه دانه‌های روغنی نیز دستورالعمل‌ها تدوین و ابلاغ شده و برای نخستین بار کشت قراردادی سویا در استان‌های خوزستان و ایلام اجرا شده که نتایج رضایت‌بخشی داشته است.

افزایش تمایل کشاورزان به کشت برخی محصولات با حذف ارز ترجیحی

پرویز جعفری مدیر عامل شرکت پشتیبانی امور دام نیز توضیحاتی را درباره آثار اجرای طرح انتقال یارانه ارزی کالاهای اساسی به انتهای زنجیره تولید و تاثیر آن بر وضعیت کشاورزی، گفت: با حذف ارز ترجیحی تمایل کشاورزان به کشت برخی از محصولات در داخل کشور افزایش یافته و میزان سوءاستفاده و خریدهای غیرضروری نهاده‌ها هم کاهش یافته است.

وی افزود:وقتی ارز آزاد می‌شود مطابق قانون، دیگر بحث قیمت‌گذاری و توزیع توسط بخش دولتی مطابق قانون ممنوع است بنابراین روش تغییر پیدا کرد و بازار نهاده به سمت عرضه توافقی پیش رفت. درحال حاضر هم نهاده در سامانه بازارگاه به صورت توافقی عرضه می‌شود.

جعفری ادامه داد: در بحث نهاده‌ای مانند جو وقتی که کشاورز ما در داخل کشور می‌آمد و این محصول را کشت می‌کرد، باید با قیمت تمام‌شده 22 تا 23 هزارتومان به بازار می‌آورد و از آن طرف جو با ارز ترجیحی وارد می‌شد و با یارانه‌ای که به آن تعلق می‌گرفت با قیمت 11 هزار و 300 تومان به بازار عرضه و این سبب می‌شد که امکان رقابت از کشاورز خودمان گرفته شود.

جعفری افزود: این درست است که امروز بخش عمده‌ای از تامین نهاده‌های دامی به صورت وارداتی تامین می‌شود اما غیر رقابتی بودن بازار و تنگ شدن عرصه بر کشاورز داخلی عملا باعث می‌شد که در کشت محصولی از قبیل جو با امتناع کشاورز روبه‌رو شویم و سهم تامین داخلی از این نهاده روز به روز کمتر شود.

وی تصریح کرد:مسئله‌ای که اجازه فعالیت را به کشاورز داخلی نمی‌داد که برای مثال جو بکارد چون می‌گفت جوی 23 هزار تومانی من را کسی نمی‌خرد ولی وقتی محصولی مثل جو به صورت واقعی در بازار عرضه می‌شود این فاصله به خوبی پوشش داده شده و عملا کشاورز را ترغیب می‌کند به کاشت جو که میزان جوی داخلی را بالا ببرد.ما پیش‌بینی می‌کنیم رغبت برای زراعت جو قطعا بالاتر خواهد رفت و هرچه بتوانیم کشاورز داخلی را ترغیب کنیم و به سمت خودکفایی پیش رویم.

وی ادامه داد: در محصول ذرت هم همین اتفاق را می‌توانیم پیش‌بینی کنیم. در ذرت نیز فاصله زیادی میان قیمت داخلی و قیمت وارداتی وجود داشت. امروز می‌بینیم که قیمت ذرت از قیمت 11 هزار تومان به 41 هزار تومان رسیده و این موضوع انگیزه کاشت این محصول را در کشاورز ایجاد می‌کند، چون می‌داند محصولش در کشور به قیمت واقعی خریداری خواهد شد.

افزایش تولید، مشروط به بهره‌وری!

 افزایش تولید نهاده‌های دامی باید بر پایه ارتقای بهره‌وری و تولید خوراک دام بر اساس علم تغذیه انجام شود تا فشار مضاعفی بر منابع آب و خاک وارد نشود و از طرفی منابع ارزی کشور هدر نرود.

با در نظر گرفتن رشد عملکرد نهاده ها در واحد سطح و تولید خوراک دام بر اساس علم تغذیه این امکان را فراهم می‌کند که با همان میزان مواد اولیه تولید بیشتری داشت و شرط اصلی پایداری و موفقیت سیاست‌های جدید در بخش کشاورزی به شمار می‌رود.

انتهای پیام/