صفر تا صد صورت مغایرت بانکی + مثال

«مانده حساب بانکی ما چقدر است؟» این سوالی است که پاسخ به آن باید ساده‌ترین کار در حسابداری هر شرکتی باشد، اما در عمل، اغلب به یک چالش بزرگ تبدیل می‌شود. چرا عددی که در دفاتر حسابداری ما ثبت شده، با صورتحساب ارسالی از طرف بانک همخوانی ندارد؟ پاسخ در یک فرآیند کلیدی و حیاتی نهفته است: تهیه «صورت مغایرت بانکی». این سند، پلی است میان اطلاعات مالی شما و گزارش‌های بانک. اما صورت مغایرت بانکی چیست و چگونه تهیه می‌شود؟ اگر شما هم با چالش‌هایی مثل کشف اشتباهات یا نحوه ثبت حسابداری اشتباهات بانکی در دفاتر خود دست و پنجه نرم می‌کنید، این راهنمای جامع برای شماست تا صفر تا صد این فرآیند را به سادگی بیاموزید.

صورت مغایرت بانکی چیست و چرا نقطه اتکای هر مدیر مالی است؟

به زبان ساده، «صورت مغایرت بانکی» گزارشی است که اختلافات بین مانده حساب بانکی ثبت شده در دفاتر حسابداری یک شرکت و مانده همان حساب بر اساس صورتحساب بانک را شناسایی و توضیح می‌دهد. این گزارش فقط یک تمرین حسابداری نیست، بلکه یک ابزار کنترلی قدرتمند است. اهمیت آن از جایی ناشی می‌شود که به مدیران و حسابداران اجازه می‌دهد از صحت و سقم گردش مالی خود اطمینان حاصل کنند، جلوی هرگونه سوءاستفاده مالی یا تقلب را بگیرند و اشتباهات سهوی را پیش از آنکه به مشکلات بزرگ‌تر تبدیل شوند، کشف و اصلاح کنند. در واقع، بدون تهیه منظم این سند، نمی‌توان ادعا کرد که کنترل دقیقی بر روی وجوه نقد، یعنی حیاتی‌ترین دارایی شرکت، وجود دارد.

دلایل اصلی ایجاد مغایرت حساب بانکی کدامند؟

اختلاف بین دفاتر شما و گزارش بانک تقریبا همیشه وجود دارد و لزوما نگران‌کننده نیست، به شرطی که دلیل آن را بدانید. این مغایرت‌ها معمولاً به سه دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

1. اختلافات زمانی:

این رایج‌ترین دلیل است. برای مثال، شما چکی را صادر کرده‌اید و در دفاتر خود ثبت کرده‌اید، اما گیرنده هنوز آن را به بانک نبرده است (چک‌های معوق). یا ممکن است مبلغی را در آخرین روز ماه به حساب واریز کرده باشید که در دفاتر شما ثبت شده، اما در گزارش بانک در ماه بعد منعکس می‌شود (سپرده بین راهی).

1. اقلام ثبت شده توسط بانک:

گاهی بانک مبالغی را از حساب شما کسر یا به آن اضافه می‌کند که شما از آن بی‌خبر بوده‌اید. کارمزد خدمات بانکی، سود بانکی واریز شده یا هزینه‌های وصول چک، نمونه‌هایی از این موارد هستند.

1. اشتباهات ثبت:

این اشتباهات می‌تواند از سوی هر دو طرف رخ دهد. ممکن است حسابدار شما یک چک ۴۵۰ هزار تومانی را به اشتباه ۵۴۰ هزار تومان ثبت کرده باشد، یا متصدی بانک، چکی از یک شرکت همنام را به اشتباه در حساب شما ثبت کند.

معمولاً مغایرت‌های حساب شرکت‌ها با بانک‌ها از سه عامل فوق ناشی می‌شود. در ادامه شیوه تهیه صورت مغایرت بانکی را توضیح می‌دهیم.

آموزش تهیه صورت مغایرت بانکی به صورت گام به گام

تهیه این گزارش نیازمند دقت و طی کردن مراحل به صورت منظم است. این فرایند تضمین می‌کند که هیچ موردی از قلم نیفتد:

• قدم اول:

تمام مدارک لازم، یعنی صورتحساب بانکی دوره مورد نظر و گزارش گردش حساب نقد و بانک از دفاتر حسابداری خود را آماده کنید.

• قدم دوم:

تک تک اقلام واریزی در دفاتر خود را با واریزی‌های صورتحساب بانک مقایسه کرده و موارد یکسان را علامت بزنید.

• قدم سوم:

همین کار را برای تمام برداشت‌ها و چک‌های صادره انجام دهید و موارد مشابه در هر دو گزارش را مشخص کنید.

• قدم چهارم:

لیستی از موارد باز و علامت‌نخورده تهیه کنید. این لیست شامل چک‌های پاس نشده، واریزی‌های نامشخص و کارمزدهای بانکی خواهد بود.

در ابتدا، بسیاری از حسابداران برای انجام این مراحل، فرآیند مغایرت‌گیری بانکی در اکسل را انتخاب می‌کنند. این روش هرچند برای حجم تراکنش پایین کارآمد است، اما با افزایش داده‌ها، احتمال بروز خطا در فرمول‌نویسی یا فراموشی یک آیتم به شدت بالا می‌رود.

نحوه اصلاح و ثبت حسابداری اشتباهات بانکی در دفاتر

پس از شناسایی اختلافات، نوبت به اصلاح دفاتر می‌رسد. به یاد داشته باشید که شما فقط مجاز به اصلاح دفاتری شرکت خودتان هستید. برای مثال، اگر بانک کارمزد ماهیانه را کسر کرده، شما باید ثبت حسابداری اشتباهات بانکی (یا در این مورد، اقلام ثبت نشده) را به شکل زیر در دفاتر خود انجام دهید:

• هزینه کارمزد بانکی (بدهکار)
• موجودی نقد و بانک (بستانکار)

اگر متوجه شدید که یک واریزی مشتری را به اشتباه کمتر ثبت کرده‌اید، باید با یک سند اصلاحی، این خطا را جبران کنید. انجام صحیح ثبت حسابداری اشتباهات بانکی باعث می‌شود مانده دفاتر شما به مانده واقعی نزدیک‌تر شود و گزارش نهایی صورت مغایرت بانکی دقیق‌تر باشد.

تاثیر مغایرت‌گیری دقیق بر سایر بخش‌های حسابداری

فراتر از کنترل نقدینگی، دقت در تهیه صورت مغایرت بانکی مستقیماً بر صحت گزارش‌های دیگر نیز اثرگذار است. این سند مانند یک نخ نامرئی، به سایر بخش‌های سیستم مالی شما متصل است. تصور کنید پرداختی به یک تامین‌کننده مواد اولیه به اشتباه دو بار ثبت شده باشد. اگر این خطا از طریق مغایرت‌گیری کشف نشود، نه تنها موجودی نقد شما اشتباه گزارش می‌شود، بلکه محاسبه بهای تمام شده کالای فروش رفته نیز دچار انحراف شده و سودآوری شرکت را به غلط نشان می‌دهد. بنابراین، این فرآیند یک اقدام پیشگیرانه برای حفظ یکپارچگی کل سیستم حسابداری شماست.

هوشمندسازی فرآیندها: راهکار نهایی برای مغایرت‌گیری سریع و دقیق

با توجه به اهمیت و حساسیت این فرآیند، تکیه بر روش‌های دستی و زمان‌بر دیگر منطقی نیست. اینجاست که تکنولوژی به کمک کسب‌وکارها می‌آید. سیستم‌های مالی مدرن و ابزارهای اتوماسیون اداری برای شرکت‌های کوچک می‌توانند با اتصال مستقیم به حساب بانکی، تراکنش‌ها را به صورت خودکار دریافت کرده و با دفاتر شرکت مطابقت دهند. این فرایند هوشمند، تهیه صورت مغایرت بانکی را از یک وظیفه چند ساعته یا حتی چند روزه به یک گزارش چند دقیقه‌ای تبدیل می‌کند و با حذف خطای انسانی، دقت را به حداکثر می‌رساند. سرمایه‌گذاری در چنین ابزارهایی، در نهایت به معنای صرفه‌جویی در زمان، کاهش ریسک و تصمیم‌گیری‌های مالی هوشمندانه‌تر خواهد بود.