کارت‌های ملی هوشمند دارای تراشه‌ای هستند که تمامی اطلاعات و مشخصات ضروری هر فرد بر روی آنها به ثبت رسیده است و هویت هر فرد با کارت ملی هوشمند وی شناخته می‌گردد .

تمامی اتباع ایرانی که بالای پانزده سال سن دارند و دارای شناسنامه عکس دار هستند و تا به الان کارت ملی هوشمند دریافت نکرده باشند و همچنین اشخاصی که کارت ملی آنها گم شده باشد یا اقدام به تغییرات اطلاعات فردی خود همچون نام, نام خانوادگی و …. کرده باشند، باید برای اخذ کارت ملی هوشمند اقدام کنند.

https://www.ncr.ir/ سامانه‌ای است که برای پیگیری وضعیت ثبت نام کارت هوشمند ملی در نظر گرفته شده است. پس از ورود به این سامانه گزینه سامانه‌ ثبت نام کارت هوشمند ملی را انتخاب کنید. 

پس از آن برای اقداماتی چون:

۱- ثبت نام کارت هوشمند ملی برای کلیه اتباع ایرانی واجد شرایط که تاکنون نسبت به ثبت نام اقدام نکرده‌اند.

۲- پیگیری وضعیت درخواست کارت هوشمند ملی پس از ثبت نام.

۳- تغییر زمان مراجعه و مکان دفتر انتخاب شده جهت تکمیل ثبت نام (پیش از تکمیل ثبت نام).

۴- تغییر مشخصات خوداظهاری مانند: نام مادر، شماره تلفن همراه (پیش از تکمیل ثبت نام).

۵- تغییر محل تحویل کارت هوشمند ملی (درصورت ضرورت و صرفا به دلایلی مانند تغییر شهر محل سکونت).

اطلاعات لازم را در این سامانه وارد کنند.

اما در این مرحله به دو نکته مهم اشاره شده است:

نکته ۱: درصورت گم شدن کارت هوشمند ملی، لطفاً پیش از هرگونه اقدام، نسبت به جستجوی مدارک پیداشده درگاه سازمان ثبت احوال کشور و یا مدارک پیداشده شرکت پست جمهوری اسلامی ایران اقدام فرمایید. درصورتی که کارت شما جزء مدارک پیدا شده نیست جهت ثبت درخواست مجدد به اداره ثبت احوال مراجعه نمایید.

نکته ۲: در حال حاضر درخواست مجدد کارت هوشمند ملی به دلایلی چون گم شدن، خرابی، پایان اعتبارکارت ویا تغییر اطلاعات هویتی، صرفاً در ادارات ثبت احوال و به صورت حضوری انجام می گیرد.

همچنین توجه داشته باشید برای تعویض کارت ملی به کارت ملی الکترونیکی حضور داشتن شخص متقاضی در دفاتر ثبت الزامی می باشد. به همراه داشتن شناسنامه عکس دار، ارایه دادن آدرس محل سکونت به همراه کد پستی و شماره تلفن ثابت و همراه نیز ضروری میباشد.

رییس سازمان ثبت احوال کشور اعلام کرد: از اواخر دی ماه سالجاری تا کنون ۲ میلیون قطعه کارت هوشمند ملی صادر و به متقاضیان تحویل شده است.

هاشم کارگر معاون وزیر و رییس سازمان ثبت احوال کشورضمن اعلام این خبر تصریح کرد: در راستای سیاست ها و برنامه های دولت مردمی برای خدمتگزاری و خدمات دهی مناسب و بهینه به مردم شریف ، خوشبختانه به سرعت در مسیر ایفای تعهدات پیشین خود هستیم و با حمایت های وزیر محترم کشور و همت همکاران سازمان ،ضمن راه اندازی مجدد تولید کارت هوشمند ملی، برنامه ریزی لازم جهت صدور و ارائه کارت به تمامی متقاضیان عزیز کارت هوشمند ملی که در گذشته موفق به تکمیل ثبت نام خویش گردیده اند و بالغ بر حدود ۱۰ میلیون نفر می باشند انجام پذیرفته و ان‌شاءالله قبل از پایان نیمه اول سال ۱۴۰۱ آن را دریافت خواهند کرد.

 معاون وزیر کشور همچنین افزود: با بسیج توانمندیهای داخلی ضمن بهره گیری از توان و تخصص داخلی کشور، امروز از اندوخته خوبی در فناوری و دانش تولید کارت هوشمند ملی با بالاترین کیفیت ممکن برخوردار گردیده ایم. این امر می تواند نمونه ای از شناخت امکانات، توانمندی ها و دانش موجود در کشور جهت تبدیل تهدید به فرصت باشد.

بر اساس گزارش روابط عمومی سازمان ثبت احوال کشور، وی گفت: نگاه تحولی به انجام امور و مسائل کشور که از سیاست های اصلی دولت سیزدهم می باشد ، جزو راهبردهای اساسی سازمان ثبت احوال کشور است تا بتوان با بهره وری بیشتر نسبت به انجام تکالیف و وظایف مربوطه اقدام کرد.

هاشم کارگر با اشاره به صدور بیش از ۲۵۰هزار قطعه کارت هوشمند ملی با تکیه بر ظرفیت های داخل کشور و بر اساس برنامه ریزی انجام شده برای انجام تعهدات سازمان به هم وطنان افزود: این کار طبق برنامه ریزی انجام شده و با شتاب بیشتری ادامه خواهد یافت تا بتوانیم به تعهدات پیش بینی شده جامه عمل بپوشانیم.سرعت گرفتن این روند و انجام تعهدات  از اولویت های مهم و کوتاه مدت سازمان به شمار می رود.

رییس سازمان ثبت احوال کشور با اشاره به سازماندهی دوباره امکانات و بسیج ظرفیت های موجود در داخل کشور، خاظرنشان کرد: حمایت و پیگیری های مستمر وزیر کشور، در احیای این فرآیند بسیار موثر و حیاتی بوده است.

بنا بر اعلام روابط عمومی و همکاری های بین الملل سازمان ثبت احوال کشور، خط تولید کارت هوشمند ملی مدتها به واسطه تحریم های ظالمانه و نیز عدم تخصیص اعتبارات در حالت نیمه فعال و حتی در برهه ای تعطیل درآمده بود که طی ماه گذشته بر اساس پیگیری های انجام شده در وزارت کشور و سازمان ثبت احوال مجددا راه اندازی شده است. 

این بخشنامه تکلیف کرده بود که دستگاه‌های مشمول باید سازوکار احراز هویت برخط را فراهم کنند و همچنین 2هفته پس از اجرای آن دستورالعمل، زیرساخت‌های لازم را به‌منظور اجرا و حذف دریافت کپی مدارک هویتی از شهروندان مهیا کنند. در این بخشنامه مقرر شده بود علاوه بر انعقاد تفاهمنامه دستگاه‌ها با سازمان ثبت احوال کشور برای ارتباط برخط، موانع حقوقی و قانونی برای اجرای این دستورالعمل رفع شود.

حالا یک‌بار دیگر مسئولان سازمان اداری و استخدامی و سازمان ثبت احوال کشور از اجرا نشدن این بخشنامه گلایه کرده‌اند. از سوی دیگر، مسئولان بانک مرکزی هم عنوان کرده‌اند که ممنوعیت دریافت کپی کارت هوشمند ملی در 99درصد بانک‌ها در حال اجراست.

اگرچه یکی از مسئولان بانک مرکزی هم از وجود برخی محدودیت‌ها در دسترسی به سامانه سازمان ثبت احوال خبر داده است. این در حالی است که مسئولان سازمان ثبت احوال هم تأکید کرده‌اند که به هیچ‌وجه نباید اطلاعات پشت کارت ملی شهروندان به‌راحتی در اختیار دیگران قرار بگیرد.

محمدباقر عباسی، معاون امور اسناد هویتی سازمان ثبت احوال کشور با ابراز نگرانی در این رابطه گفته است:‌ به هیچ‌وجه نباید اطلاعات پشت کارت ملی شهروندان به‌راحتی در اختیار دیگران قرار بگیرد، اما شاهد هستیم از مشتریان بانک‌ها کپی شناسنامه و گاهی کپی پشت و روی کارت ملی درخواست می‌شود که به لحاظ امنیتی این کار قابل توجیه نیست.

یک منبع آگاه در مورد کد امنیتی درج شده در پشت کارت ملی می‌گوید: «اگر کدی که در پشت کارت ملی ثبت شده در اختیار کسی قرار بگیرد، خطرناک است و همیشه این پرسش مطرح بوده که چرا برخی از ادارات، سازمان‌ها و بانک‌ها کپی پشت کارت ملی را دریافت می‌کنند.»

به‌گفته او «اگرچه برخی سازمان‌ها توجیه می‌کردند که این کد در برگه کپی مشاهده نمی‌شود، اما این ادعا درست نیست و کد در کاغذ کپی قابل مشاهده است.»

این منبع آگاه در پاسخ به این پرسش که این کد شامل چه نوع اطلاعاتی است، می‌گوید: «اگر این کد را به همراه کد ملی در سامانه سازمان ثبت احوال کشور وارد کنید، همه اطلاعات فرد در سرویس ثبت احوال ارائه می‌شود.»

این منبع آگاه در عین حال، به این نکته هم اشاره می‌کند که «اگر کسی بخواهد این دسترسی را داشته باشد، قاعدتا باید به سرویس ثبت احوال هم دسترسی داشته باشد.»

او به‌علت نگرانی مسئولان ثبت احوال اشاره می‌کند و ادامه می‌دهد: «شاید نگرانی ثبت احوال از افشای این کد از طریق دریافت کپی پشت کارت ملی این باشد که سازمان ثبت احوال این سرویس را به سازمان‌های دیگر هم ارائه کرده است.»

این منبع آگاه می‌گوید: «به همین دلیل این سازمان‌ها یا حتی افراد شاغل در این سازمان‌ها می‌توانند از طریق در اختیار داشتن کد ملی و کد امنیتی پشت کارت ملی به اطلاعات محرمانه افراد دست یابند.»

بخشنامه سازمان اداری و استخدامی کشور، پس از اینکه در سال 96به اجرا درنیامد، در قالب بخشنامه دیگری در شهریور سال 99بر آن تأکید شد. در این بخشنامه علاوه بر تکرار موارد پیشین این بار به دستگاه‌های مشمول فرصت داده شد تا حداکثر ظرف مدت یک ماه حذف کامل دریافت کپی مدارک هویتی را در فرایندهای ارائه خدمات به شهروندان محقق کنند.

سازمان ثبت احوال هم باید وب‌سرویس‌های لازم برای استعلام هویت را در اختیار دستگاه‌های اجرایی قرار می‌داد. اما این بار هم، این بخشنامه از سوی شبکه بانکی اجرایی نشد تا در اسفند سال 99سازمان اداری و استخدامی یک‌بار دیگر بر اجرای مفاد این بخشنامه تأکید کند.

با این اوصاف، شهروندان در مراجعه به بعضی بانک‌ها با درخواست کپی مدارک هویتی از سوی کارکنان بانک مواجه می‌شوند. اگرچه شبکه بانکی کشور اعلام کرده که مقدمات لازم برای اجرای این بخشنامه فراهم شده، اما شعب از ابلاغ آن اظهار بی‌خبری می‌کنند.

رضا باقری‌اصل، دبیر شورای اجرایی فناوری اطلاعات هم چندی پیش گفته بود که اگرچه فرایند بعضی بانک‌ها الکترونیکی شده اما در مقابل، دستگاه‌ها و بانک‌هایی را داریم که برای دادن وامی ساده و خدمتی اندک، حتی کپی پشت و روی کارت هوشمند را هم می‌گیرند.

به‌گفته او «به‌نظر می‌رسد که دستگاه‌های تنظیم‌گری که بالا سر این دستگاه‌ها یا بانک‌ها هستند به جای ابلاغ مستقیم آن نامه و دستوری که برای کپی نگرفتن صادر کرده‌اند باید فرایندهای جاری آن دستگاه را اصلاح کنند، چرا که مشکل ما فرایندهایی است که آن بانک را مجبور کرده تا کپی بگیرد.»