دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، سه‌شنبه، ۱۶ بهمن ۱۴۰۳ دستور خروج این کشور از نهاد‌های سازمان ملل را امضا کرد.

دستور یادشده همچنین از مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا می‌خواهد تا سازمان‌ها، کنوانسیون‌ها یا معاهده‌های بین‌المللی که آنچه را «ترویج احساسات ضدآمریکایی» خوانده شد، بررسی کند.

دستور ترامپ در روز سه‌شنبه تا حد زیادی منعکس‌کننده حرکت‌هایی بود که او در نخستین دوره ریاست‌جمهوری خود از ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۱ انجام داد.

ترامپ که از مدت‌ها پیش جنگ خود را علیه سازمان ملل با انتقاد به نهاد‌ها و آژانس‌های مختلف آن آغاز کرده است، همزمان با حضور بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی به واشنگتن دستور اجرایی خود را علیه سازمان ملل امضا کرد.

براساس این دستور، آمریکا از چند نهاد سازمان ملل ازجمله شورای حقوق بشر UNHRC و آژانس خدمات‌رسانی و کاریابی سازمان ملل برای آوارگان فلسطینی (آنروا) خارج می‌شود، مشارکت در سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) را بررسی می‌کند و بودجه این کشور را برای این نهاد بین‌المللی مورد ارزیابی قرار می‌دهد.

ترامپ هنگام امضای دستور خروج آمریکا از برخی از نهادهای سازمان ملل ادعا کرد که سازمان ملل ظرفیت فوق‌العاده‌ای دارد، اما به خوبی اداره نمی‌شود.

به ادعای ویل شارف، منشی کارکنان کاخ سفید، امضای دستور یادشده پاسخی به آنچه سوگیری ضدآمریکایی در سازمان ملل خوانده شد، است.

خروج آمریکا از شورای حقوق بشری ۴۷ عضوی سازمان ملل به معنای خاتمه مشارکت این کشور در فعالیت‌های شورای حقوق بشر شامل بررسی سوابق حقوق بشر کشور‌ها و اتهام‌های خاص در مورد نقض حقوق بشر است.

ترامپ در دور نخست ریاست‌جمهوری خود نیز آمریکا را به بهانه آنچه سوگیری علیه رژیم صهیونیستی خوانده بود، از شورای حقوق بشر خارج کرده بود.

براساس برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده در شورای حقوق بشر، سازوکار یو.پی.آر (سازوکار دوره‌ای بررسی حقوق بشر) در اواخر سال جاری میلادی سابقه حقوق بشر آمریکا را بررسی کند.

گمانه‌زنی‌ها درباره خروج آمریکا از شورای حقوق بشر سازمان ملل و تمدید قطع بودجه آنروا

در عین حال، خاتمه یافتن کمک‌های آمریکا به آنروا که زندگی میلیون‌ها فلسطینی به‌ویژه ۱.۹ فلسطینی ساکن غزه به آن وابسته است، بخشی از سیاست حمایت مستمر واشنگتن از رژیم صهیونیستی است.

رژیم صهیونیستی پس از سال‌ها اتهام زنی بی سند به آنروا، در نهایت در آبان سال جاری ممنوعیت این آژانس سازمان ملل را در اراضی اشغالی تصویب کرد؛ این قانون جنجالی و بحث‌برانگیز چندی پیش اجرایی شد.

استفان دوجاریک، سخنگوی سازمان ملل، گفت: آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، به‌طور خستگی ناپذیری برای افزایش کارایی و نوآوری کار کرده است.

فیلیپ لازارینی، کمیسر کل آنروا هفته گذشته گفت که این آژانس هدف یک کارزار شدید اطلاعات نادرست قرار گرفته است.

بر اساس این گزارش، وزارت بازرگانی در بیانیه‌ای اعلام کرد که این شرکت‌ها در کشورهای مختلف همچون چین، ایران، روسیه و شماری کشورهای دیگر مستقر هستند.

وزیر بازرگانی آمریکا گفت که از میان ۳۴ شخص حقیقی و حقوقی که به فهرست سیاه همکاری‌های اقتصادی افزوده شدند ۸ شخص حقیقی و حقوقی به علت تسهیل صادرات اقلام آمریکایی به ایران در این فهرست قرار گرفتند.

همچنین ۶ شرکت دیگر هم به دلیل همکاری با برنامه‌های نظامی روسیه به این فهرست اضافه شدند.

وزیر بازرگانی آمریکا افزود که واشنگتن به بکارگیری قوانین مربوط در زمینه صادرات جهت پاسخگو کردن دولت‌ها، شرکت‌ها یا اشخاصی که اقلام آمریکایی را به کشورهایی همچون چین، روسیه و ایران انتقال می‌دهند، ادامه خواهد داد.

منبع: مهر

 نتانیاهو بخوبی از هدف این ائتلاف آگاه است و مدام به اطرافیان خود می‌گوید که این ائتلاف بیش از یک یا دو سال عمر نمی‌کند، یعنی مدتی که می‌تواند برای اخراج نتانیاهو از صحنه سیاسی اسرائیل لازم باشد، حال یا از طریق تعقیب قضایی و یا با کنار گذاشتنش از داخل حزب لیکود.

بر این اساس، نتانیاهو مقابله با ائتلاف مذکور را یک نبرد موجودیتی برای خود می‌داند و در جریان آن، از استفاده از هیچ سلاحی کوتاهی نمی‌کند، از منطق دیکتاتوری گرفته تا انفجار اوضاع میدانی. هر کسی به صحبت‌های نتانیاهو گوش میکند، متوجه می‌شود که او در یک حالت هیستری بی سابقه قرار دارد و در حالی که به اعلام مخالفت خود با این ائتلاف اکتفا نکرده و آن را خطرناک خوانده، بلکه به تظاهرات علیه آن فراخوانده و از هم پیمانان خود درخواست برگزاری نشست‌های پی در‌ی برای اداره مقابله فعلی را کرده است.

تا کنون، به نظر می‌رسد نتانیاهو دستاورد‌هایی هم در زمینه این مقابله داشته، بخصوص پس از آنکه نشانه‌های تردید در بین برخی اعضای ائتلاف دولتی به دنبال امضای توافق لیست عربی متحد به رهبری منصور عباس، نمایان شده و این مساله می‌تواند مقبولیت حکومت از سوی پارلمان اسرائیل را به تاخیر اندازد. اما نتانیاهو گزینه‌های دیگری هم برای مقابله با ائتلاف دارد، بویژه بین برخی نمایندگان عربی که هنوز به صراحت در پارلمان به نفع این ائتلاف رأی نداده اند.

مرحله انتظار می‌تواند بسیار خطرناک باشد و نتانیاهو ممکن است به سلاح برنده تری در نبرد موجودیت و بقای خود پناه ببرد، که باعث نگرانی طرف‌های متعددی شده است و در مقدمه آن‌ها دولت آمریکا قرار دارد، همچنانکه وزیر جنگ اسرائیل، بنی گانتس از سوی آمریکا احضار شد، تا واشنگتن تاکید کند که مخالف هر گونه حرکت نتانیاهو برای حمله به ایران به بهانه مقابله با دست یابی این کشور به سلاح اتمی است، امری که می‌تواند منطقه و محاسبات داخلی را بر هم زده و نتانیاهو را حامی اسرائیل جلوه دهد.

وی در جریان تجاوز به غزه هم کوشید تا خود را ناجی اسرائیل نشان دهد و البته در برخی موارد دستاورد‌هایی هم داشت، اما فشار آمریکا برای متوقف کردن جنگ، موجب از بین رفتن دستاورد‌های نتانیاهو شد و در نهایت، توقف جنگ، قدرت بیشتری به حماس داد.

با پیشروی در نبرد اخراج نتانیاهو، احتمالا نخست وزیر اسرائیل بار دیگر برای شعله ور کردن جبهه فلسطین در سایه وتوی قوی آمریکا علیه برخورد صهیونیست‌ها با ایران، تلاش می‌کند، تلاشی که می‌تواند شامل تهاجم‌های مکرر به مسجد الاقصی، توسعه بازداشت‌ها در داخل فلسطین و قدس اشغالی باشد. بر این مبنا، همچنان مذاکرات آتش بس با غزه در حالت نوسان قرار دارد و نتانیاهو آن را منوط به حل پرونده تبادل اسرا کرده است، شاید با خرید وقت، بتواند برخی اهداف خود را محقق کند.

امروز اسرائیل در آستانه برچیده شدن حکومت نتانیاهو قرار دارد، با این حال هنوز جنگ نتانیاهو برای ماندن در قدرت تمام نشده و در صورتی که قدرت را از دست دهد، در برابر نبرد دیگری در داخل حزب لیکود جای می‌گیرد.

این اظهار نظر بن سلمان به دنبال گزارش‌های تأیید نشده‌ای از گفتگوهای مستقیم میان تهران و ریاض بود. گفته می‌شود، مذاکراتی که در بغداد انجام شد به مثابه اولین گفتگوی مهم سیاسی میان دو کشور از سال ۲۰۱۶ تاکنون است. این در حالی است که ایران بارها اعلام کرده است که از مذاکرات با همسایگان و رفع تنش با عربستان استقبال می‌کند.

اما آنچه ذهن تحلیلگران و ناظران امور را سخت به خود مشغول کرده، این است که چه شده است که ولیعهد سعودی که از زمان قدرت گرفتن در عربستان مواضع خصمانه در پیش گرفته و حتی از کشاندن جنگ به داخل ایران سخن گفته بود حالا از روابط خوب با ایران سخن می‌گوید. آیا این یک تغییر لحن است یا چرخش در سیاست خارجی عربستان؟ عواملی که سبب شده است ریاض به سمت رویکرد جدید حرکت کند، کدام است؟

تغییر لحن یا چرخش سیاست؟

یک تحلیلگر مسائل منطقه، اظهارات اخیر ولیعهد سعودی درباره مناسبات با ایران را نه یک تغییر موضع بلکه تغییر لهجه می‌داند و معتقد است اگر ریاض رویکردی منطقی و عقلانی پیشه کند، آغوش ایران برای گفتگو باز است.

استقبال ایران از تغییر لحن سعودی

ایران از زبان «سعید خطیب زاده» سخنگوی وزارت خارجه خود از این تغییر لحن عربستان استقبال کرده است. ایران و عربستان دو کشور مهم در منطقه و جهان اسلام هستند و امکان شروع فصل جدیدی از همکاری و اقدام مشترک برای برقراری ثبات در منطقه و توسعه آن از طریق در پیش گرفتن رویکرد سازنده دارند. ایران همواره از گفتگو استقبال کرده است. تهران همواره ابتکارها و طرح‌هایی برای گفتگو و همکاری در منطقه خلیج فارس مطرح کرده است که طرح صلح هرمز از جمله آنها بوده است و از این رو از تغییر لحن سعودی استقبال می‌کند. ماه رمضان می‌تواند سرآغازی برای نزدیک شدن کشورهای جهان اسلام باشد و به جای تنش و درگیری، صلح در منطقه حکمفرما باشد.

نگرانی تل آویو از نزدیک شدن ریاض به تهران

تل آویو که در دوره ترامپ دوره طلایی را سپری می‌کرد و با عادی سازی روابط برخی کشورها سرمست شده بود این امید را داشت که عربستان را هم به سمت عادی سازی روابط سوق دهد که به نظر می‌رسد تغییر لحن سعودی در قبال ایران آنها را نگران کرده است به ویژه که روزنامه الاخبار لبنان فاش کرد که در جریان مذاکرات میان ایران و عربستان در بغداد، سعودی‌ها تاکید کرده‌اند که خواهان عادی سازی روابط با رژیم صهیونیستی نیستند.

محافل امنیتی و اطلاعاتی رژیم صهیونیستی بر این باور هستند که با نزدیک شدن ایران و عربستان به یکدیگر، در اردوگاه مخالفان ایران شکاف ایجاد می‌شود. با نزدیک شدن عربستان به ایران، ترمز قطار عادی سازی و اثرات مخرب آن بر منطقه و جهان اسلام کشیده خواهد شد. از سویی صهیونیست‌ها هر گونه اتحاد میان کشورهای عربی را به مثابه ضربه‌ای مهلک به این رژیم و سیاست‌های مخرب آن می‌دانند و از این رو هرگونه نزدیک شدن کشورهای اسلامی به یکدیگر را کابوسی برای خود می‌پندارد.

راز تغییر لحن سعودی در قبال ایران

تغییر لحن که برخی از آن به عنوان چرخش در سیاست خارجی عربستان یاد می‌کنند در واقع پس از روی کار آمدن جو بایدن در آمریکا شروع شد که نقش مهمی در تغییر موضع ریاض داشت هم از این بابت که واشنگتن متمایل به گفتگو با ایران درباره بحث برجام بود و هم از این حیث که انتقادهای گسترده را متوجه حاکمان عربستان کرد. با روی کار آمدن بایدن دیگر اوضاع مانند سابق نبود. نقطه شروع این تحولات هم با آشتی با قطر در ژانویه سال جاری میلادی شروع شد. اینک سعودی پس از پنج سال از قطع روابط به سوی ایران متمایل شده است.

علل تغییر رویکرد در قبال ایران را می‌توان در چند مورد خلاصه کرد

– روی کار آمدن بایدن و رخت بربستن دوره طلایی ترامپ برای عربستان: آمریکا دیگر حاضر نیست که هزینه محافظت از متحدانش در غرب آسیا و منطقه خلیج فارس را بپردازد از سویی نگاه خود را به مناطق دیگر دنیا به ویژه شرق آسیا و چین و نیز روسیه متمرکز کرده است.

روی آوردن آمریکا به مذاکره با ایران، بن سلمان را در این اندیشه فرو برد که چرا زمانی که خود آمریکاییها با ایران گفتگو می‌کنند، او به گفتگو متمایل نشود. نشانه‌های فزاینده ای وجود دارد که نشان می‌دهند، ایالات متحده بطور جدی در اندیشه انتقال تمرکز خود از خاورمیانه است. در اینجا آنچه آمریکا انجام نمی‌دهد مهم است: اینکه مثل گذشته پیوسته به شرکای امنیتی اش اطمینان دهد که هر رفتار بی پروایی هم داشته باشند، از پشتیبانی بی قید و شرط واشنگتن برخوردار خواهند بود.

-ضربات مهلک یمنی و کابوسی به نام جنگ یمن: ضربات مهلک انصارالله یمن، سخت بن سلمان را مستاصل کرده است. این ضربات علاوه بر اینکه اقتصاد تحت فشار عربستان را فرسوده می‌کند، آرام آرام به بحرانی تبدیل شده است که خود عربستان را در خود می‌کشد. اوضاع در جبهه مارب شاهدی بر این مدعاست که رزمندگان یمنی چه بلایی بر سر سعودی آورده‌اند. ریاض ناتوان شده است و فهمیده که با جنگنده و سلاح نمی‌توان امور را پیش برد. ریاض حالا بهتر متوجه این می‌شود که یمن گورستان متجاوزان است. از این رو به هر ریسمانی برای نجات از این باتلاق دست می‌زند و ایران را ریسمانی برای رهایی از این باتلاق می بیند.

-اقتصاد تحت فشار سعودی که علاوه بر از کار افتادن تأسیسات نفتی بر اثر حملات موشکی و پهپاد انصارالله یمن، بحران ناشی از کرونا و کاهش تقاضای نفت، نیز آن را ناتوان ساخته است.

– بی نتیجه بودن سیاست‌های قبلی در سوریه: گفته می‌شود رئیس دستگاه اطلاعاتی عربستان سعودی برای اولین بار از زمان آغاز جنگ سوریه به دمشق سفر کرده و با همتای سوریه‌ای خود دیدار کرده است. این دیدار که دوشنبه در پایتخت سوریه انجام شده مقدمه‌ای برای آشتی قریب‌الوقوع ریاض و دمشق دانسته می‌شود. سوریه و عربستان سعودی بعد از آغاز جنگ در سوریه در سال ۲۰۱۱ روابط خود را قطع کردند، اما مقام‌هایی در ریاض به گاردین گفته‌اند عادی‌سازی روابط میان دو کشور می‌تواند اندکی بعد از عید فطر آغاز شود. یک مقام سعودی که خواسته نامش فاش نشود گفت: «برنامه‌ریزی‌هایی در این خصوص انجام شده، اما چیزی پیش نرفته است. رویدادها در منطقه تغییر پیدا کرده‌اند و اینها، زمینه‌های گشایش را فراهم آورده‌اند».

سرپرستی هیئت سعودی را در این سفر «خالد حمیدان»، رئیس دستگاه اطلاعات عربستان سعودی به عهده داشته است. «علی مملوک» همتای سوریه‌ای حمیدان از طرف سوریه در این دیدار حضور داشت. عربستان سعودی از زمان آغاز ناآرامی‌ها در سوریه با تسلیح گروه‌های تروریستی در تلاش بود دولت «بشار اسد»، رئیس جمهور سوریه را ساقط کند.

-ایران گزینه کم هزینه تر و مطمئن‌تر: سعودی‌ها درباره ایران عجله دارند و ایران را گزینه‌ای مطمئن‌تر می‌دانند.

-اوضاع داخلی عربستان: شرایط ولیعهد سعودی در داخل عربستان روز به روز بدتر می‌شود و اوضاع این کشور به ویژه از نظر اقتصادی، به مراتب بدتر از شرایط قبل از قدرت گرفتن محمد بن سلمان شده است.