سویه دلتا در شرایطی همه‌گیر شد که حدود دوسوم جمعیت برخی کشورهای توسعه‌یافته در اروپا و آمریکای شمالی و آسیا با واکسیناسیون همگانی بر ضد کرونا ایمن شده بودند اما شیوع سویه دلتا و ابتلای مجدد برخی واکسینه‌شده‌ها به بیماری نشان داد جهش‌های ژنتیکی ویروس کرونا می‌تواند چالشی عمده برای واکسن‌ها باشد. هر چند که واکسیناسیون همچنان یکی از مهم‌ترین عوامل ایجاد ایمنی در برابر ابتلای شدید به بیماری یا احتمال مرگ است.

سازمان بهداشت جهانی هفته گذشته سویه جدیدی از ویروس کرونا تحت عنوان «مو» را به لیست سویه‌های مورد توجه افزوده است. این بدان معناست که این سازمان در حال بررسی بیشتر این سویه است و این سویه هم‌اینک تهدیدی جدی و فوری برای نظام بهداشت و درمان جهانی ایجاد نکرده است.

درباره سویه «مو» تا کنون نکات زیر را می‌توان مورد اشاره قرار داد:

۱. این سویه برای نخستین بار در ژانویه ۲۰۲۱ یعنی حدود ۹ ماه پیش در کشور کلمبیا در آمریکای جنوبی مشاهده شده و خاستگاه اولیه آن کلمبیاست.

۲. این سویه تاکنون به حدود ۴۰ کشور دنیا نفوذ کرده است؛ کشورهایی در آمریکای جنوبی و اروپا و آمریکای شمالی و برخی کشورهای آسیایی نظیر هنگ‌کنگ.

۳. این سویه تاکنون تنها یک دهم درصد از جمعیت مبتلایان به کرونا در جهان را آلوده کرده است.

۴. این سویه در ۹ ماه گذشته کاملا زیر سایه غلبه سویه دلتا بوده و نتوانسته به عنوان سویه غالب خود را نشان دهد.

۵. سویه مو تحت مطالعه و بررسی نظام‌های بهداشتی کشورها و سازمان بهداشت جهانی است و هنوز درباره بیماری‌زایی، قدرت سرایت و قدرت کشندگی این ویروس هیچ مطالعه قابل استنادی انتشار نیافته است.

۶. سویه مو در ۳۰ اوت ۲۰۲۱ (۵ روز پیش) در لیست سازمان بهداشت جهانی به عنوان سویه مورد توجه قرار گرفته است. «رنکینگ» سازمان بهداشت جهانی درباره سویه‌های تازه کشف‌شده ویروس کرونا سه پله‌ای است و ارتقا در این رنکینگ به معنای جدی‌بودن و تهدیدزا بودن بیشتر سویه مو خواهد بود. اما خوشبختانه تاکنون سویه مو تنها در رده «مورد توجه» سازمان بهداشت جهانی بوده و این به معنای روند بررسی و مطالعه سویه مو است.

۷. برخی گزارش‌ها از برخی کشورهایی که سویه مو به آنها رخنه کرده حاکی است که این سویه می‌تواند واکسن‌گریز باشد و قابلیت دورزدن سیستم ایمنی بدن را دارد. برای مثال در یک خانه سالمندان در بلژیک هفت نفر از سالمندان که دو دوز واکسن دریافت کرده بودند پس از ابتلا به سویه مو کرونا فوت کرده‌اند و ۲۱ نفر دیگر از ساکنان و کارکنان این خانه سالمندان نیز در اثر ابتلا به سویه مو به نوع خفیف بیماری دچار شده‌اند.

این نشان می‌دهد سویه مو می‌تواند بالقوه تهدیدزا باشد؛ هر چند هنوز مطالعات و شواهد بیشتری درباره قضاوت در مورد قدرت سرایت و قدرت بیماری‌زایی و کشندگی این سویه ویروس لازم است و به طور قطعی نمی‌توان درباره آن اظهار نظر کرد.

۸. همه رعایت‌ها و پروتکل‌هایی که درباره شیوع ویروس کرونا تاکنون مورد تاکید بوده، برای مبتلانشدن به سویه مو نیز باید رعایت کرد. ماسک‌زدن، پرهیز از حضور در اجتماعات و رعایت فاصله فیزیکی با دیگران و نظافت شخصی و رعایت اصل تهویه هوا در اماکن سربسته و عمومی و تقویت سیستم ایمنی بدن و خواب کافی و … برای جلوگیری از ابتلا به سویه‌های مختلف ویروس کرونا لازم است و سویه مو نیز از این قاعده مستثنا نیست؛ مگر این که شواهد و قرائن جدیدی درباره این سویه به دست آید که نیازمند به‌روزکردن توصیه‌های پیشگیری و بهداشتی درباره این سویه ویروس باشد.

۹. غالب‌نشدن این سویه ویروس طی ۹ ماه گذشته در جهان می‌تواند نشانه خوبی باشد از این که احتمال غلبه این سویه ویروس در آینده نیز چندان بالا نباشد. چون سویه مو تاکنون و در ۹ ماه گذشته تنها توانسته یک دهم درصد از مبتلایان جهانی ویروس کرونا را آلوده کند؛ در حالی که سویه دلتا که تقریبا به طور همزمان با سویه مو در کلمبیا از هند شروع به همه‌گیری کرد، با سرعتی بالا توانست با سرایت به دیگر کشورهای دنیا تبدیل به سویه غالب جهانی شود./ عصر ایران

سویه مو کرونا در کدام کشور در حال شیوع است؟

«مو» اولین بار در ژانویه ۲۰۲۱ در کلمبیا مشاهده شد، هنگامی که نام B۱۶۲۱ به آن داده شد. از آن زمان در ۴۰ کشور شناسایی شده است، اما تصور می‌شود که در حال حاضر مسئول ۰.۱ درصد از عفونت‌ها در سطح جهان است.

این واریانت در کلمبیا بسیار بیشتر از هر جای دیگری رایج بوده است. در مقابل، ۱۳ نمونه از نمونه‌های مورد تجزیه و تحلیل در اکوادور «مو» بوده‌اند، این در حالی است که در شیلی تنها ۴۰ نمونه از نمونه‌های توالی شده در گذشته «مو» تشخیص داده شده است. این نشان می‌دهد که این ویروس دیگر در کلمبیا در گردش نیست، بلکه در سایر کشور‌های مجاور آمریکای جنوبی در حال انتقال است. با این حال از آنجا که همه موارد کووید-۱۹ برای تعیین نوع آن‌ها تعیین نمی‌شوند، ممکن است شیوع «مو» در انگلیس بیشتر باشد.

سویه مو کرونا چقدر خطرناک است؟

یکی از سوالات کلیدی این است که آیا «مو» بیشتر از نوع فعلی غالب یعنی دلتا قابل انتقال است و آیا می‌تواند باعث بیماری شدیدتری شود؟

مو دارای جهشی به نام P۶۸۱H است که اولین بار در نوع آلفا گزارش شد و به طور بالقوه انتقال را سرعت می‌بخشد، با این حال این مطالعه هنوز در حال چاپ است به این معنی که یافته‌های آن هنوز به طور رسمی توسط سایر دانشمندان بررسی نشده است، بنابراین هنوز نمی‌توان از تاثیر P۶۸۱H بر رفتار ویروس مطمئن بود.

«مو» همچنین دارای جهش‌های E۴۸۴K و K۴۱۷N است که با فرار از آنتی بادی‌ها علیه ویروس کرونا همراه است، شواهد در این باره بیشتر مشخص است. این جهش‌ها در نوع بتا نیز رخ می‌دهد، بنابراین ممکن است «مو» مانند بتا رفتار کند که در این صورت اثربخشی برخی واکسن‌ها را کاهش می‌دهد.

«مو» جهش‌های دیگری نیز دارد از جمله R۳۴۶K و Y۱۴۴T  که پیامد‌های آن‌ها ناشناخته است، بنابراین نیاز به تجزیه و تحلیل بیشتر دارد؛ اما آیا واقعا می‌توان از مصونیت قبلی فرار کرد؟ هنوز اطلاعات محدودی در این مورد وجود دارد. در واقع هنوز نمی‌توان گفت که آیا جهش‌های «مو» به افزایش عفونت و بیماری منجر می‌شود یا خیر.

چه اتفاقی با وجود شیوع سویه مو کرونا خواهد افتاد؟

«مو» اولین نوع جدید است که از ماه ژوئن به لیست WHO اضافه شده است. هنگامی که یک نوع مورد تایید تعیین می‌شود، WHO تجزیه و تحلیل مقایسه‌ای ویژگی‌های نوع جدید را انجام می‌دهد و با مقایسه با سایر اعضای مورد بررسی، با درخواست از کشور‌های عضو خود برای جمع آوری اطلاعات در مورد بروز و اثرات این نوع، ارزیابی می‌کند که در حال حاضر در دست انجام است.

تعیین «مو» به عنوان VOI (واریانت) نشان دهنده نگرانی گسترده در مورد احتمال ظهور انواع جدید است که ممکن است مشکل ساز شود. نوع دلتا قابل انتقال در بسیاری از کشور‌ها، به ویژه در میان افراد واکسینه نشده، بود که نشان می‌دهد چگونه انواع ویروسی به سرعت و به طور قابل توجهی می‌تواند مسیر همه گیری را تغییر دهد. در کنیا تنها ۱.۵ درصد از مردم به طور کامل در برابر کووید-۱۹ واکسینه شده‌اند.

هر بار که ویروس در داخل بدن فرد تکثیر می‌شود، احتمال جهش وجود داشته و نوع جدیدی از آن ظاهر می‌شود. این یک بازی اعداد است. این یک فرآیند تصادفی است، کمی شبیه انداختن تاس. هرچه بیشتر بچرخید، احتمال ظاهر شدن انواع جدید بیشتر است. راه اصلی جلوگیری از انواع مختلف واکسیناسیون جهانی است.

ظهور «مو» به ما یادآوری می‌کند که آن هدف چقدر مهم است. بسیاری از افراد به ویژه در کشور‌های در حال توسعه، هنوز واکسینه نشده‌اند. باید واکسن‌ها در اسرع وقت به دست این کشور‌ها برسد، هم برای کمک به افراد آسیب پذیر در آنجا و هم برای جلوگیری از ظهور انواع جدید؛ در غیر این صورت، خروج از همه گیری به احتمال زیاد برای ماه‌ها به تعویق خواهد افتاد.