مرحله ۱: قبل از ظهور علائم

درست مانند بسیاری از بیماری ها، تغییراتی در مغز که مربوط به آلزایمر هستند، قبل از ظاهر شدن علائم شروع می شوند.اسکن PET، یک آزمایش تصویربرداری سه‌بعدی که نحوه عملکرد مغز را نشان می دهد، می تواند نشان دهد که آیا بیماری در حال توسعه است یا خیر.

مرحله ۲. از دست دادن حافظه مختصر

این مرحله با کاهش عملکرد شناختی مشخص می شود. سلول های آسیب‌دیده مغز شروع به نشان دادن اثر کرده و افراد نشانه های از دست دادن حافظه و فراموشی را تجربه می کنند.در این مرحله، ممکن است که برخی از علائم ظریف ظاهر شوند؛ البته نه در حدی که روی توانایی فرد برای زندگی به تنهایی یا کار تاثیر بگذارد.در این مرحله می توان نشانه هایی مثل فراموش کردن کلمات یا قرار دادن اشیا در جای اشتباه را دید.

مرحله ۳: اختلال یا زوال خفیف

علایم و مراحل بیماری آلزایمر در این مرحله خیلی مشخص نیستند‌. اگر چه این مرحله حدود ۷ سال طول می کشد، با این حال علایم در مدت ۲ تا ۴ سال آشکار خواهند شد.در این مرحله فقط افراد نزدیک بیمار متوجه علایم می شوند. کیفیت کار بیمار کاهش پیدا کرده و فرد در یادگیری مهارت های جدید دچار مشکل خواهد شد. دیگر علایم مرحله ۳ از مراحل بیماری آلزایمر عبارت‌اند از:

• گم شدن، حتی در یک مسیر آشنا
• دشواری در یادآوری کلمات یا اسامی صحیح
• ناتوانی در به یاد آوردن اسامی یا شناخت افراد جدید
• گم کردن اشیای ارزشمند یا قرار دادن آن ها در مکان نامناسب

در این مرحله بیمار مبتلا به آلزایمر نیازمند مشاوره است. به خصوص زمانی که مسئولیت های کاری پیچیده ای داشته باشد. فرد در این مرحله اضطراب و انکار خفیف تا متوسط را تجربه می کند. در این مرحله است که برخی تغییرات آشکارتر در توانایی تفکر پدیدار خواهد شد.برخلاف مشکلات حافظه که در مرحله سه مشاهده می شوند، این علایم احتمالاً زندگی فرد را مختل می کنند.مبتلایان ممکن است با حافظه کوتاه‌مدت خود مشکل داشته باشند. برای مثال، به سختی چیزی که به تازگی خوانده اند را به خاطر بسپارند.آنها ممکن است در محیط های جدید گم شوند که می تواند باعث اضطراب و ترس شود.

مرحله ۴: آلزایمر خفیف یا زوال متوسط

مرحله ۴ حدود ۲ سال طول می کشد و مشخصه آن، قابل تشخیص بودن آلزایمر است.تغییرات خلق و خو نظیر گوشه‌گیری و انکار نیز بیش از پیش تظاهر پیدا می کنند. کاهش پاسخ عاطفی نیز در این مرحله شایع است. علایم جدید زوال که در مرحله ۴ پدیدار می‌شوند، عبارت‌اند از:

• کاهش آگاهی از وقایع در جریان
• فراموش کردن سوابق شخصی
• دشواری در مدیریت امور مالی
• ناتوانی در شمارش معکوس از ۱۰۰ به صورت ۷ تا ۷ تا

پزشک همچنین به مواردی که در مرحله ۳ اشاره شد نیز توجه خواهد کرد. با این حال، در اغلب موارد تغییری در آن ها احساس نمی شود. در این مرحله فرد شرایط آب و هوایی و وقایع و آدرس های مهم را به یاد می آورد. اما ممکن است برای نوشتن چک، سفارش دادن غذا و خرید خوار و بار نیازمند کمک باشد.

مرحله ۵: کاهش استقلال و نیاز به کمک افراد دیگر

تا این مرحله، مبتلایان ممکن است قادر به زندگی مستقل بدون وجود هیچ گونه چالش جدی بوده باشند.اما تشدید مشکلات حافظه در این مرحله، می تواند باعث نیاز به کمک افراد دیگر شود.مبتلایان در مرحله پنجم احتمالاً در به خاطر سپردن اطلاعات مهم، از جمله اینکه کجا هستند و ساعت چند است، مشکل خواهند داشت.علاوه بر این، ممکن است که آنها در انجام کارهای اساسی مانند لباس پوشیدن مشکل داشته باشند.

مرحله ۶: بروز علائم شدید آلزایمر

مبتلایان در این مرحله دچار هذیان و توهم می شوند.برای مثال، مبتلایان ممکن است فکر کنند که شریک زندگی آنها یک شیاد است، یا تصویر خود در آینه را نشناسندآنها همچنین ممکن است شروع به اشتباه گرفتن افراد با شخص دیگری کنند. به عنوان مثال، فکر می کنند همسایه آنها همسرشان است.

مرحله ۷: از دست دادن کنترل فیزیکی

بسیاری از توانایی های اولیه در فرد مبتلا به آلزایمر مانند غذا خوردن، راه رفتن، صحبت کردن و نشستن در این مرحله تحت تاثیر قرار می گیرد.در آخرین مرحله، افراد مبتلا به این بیماری متکی به کمک مراقبین خود هستند.

منبع:روزیاتو

نتایج این پژوهش نه تنها برخی از تفاوت‌هایی را که در نحوه پیشرفت آلزایمر مشاهده می‌کنیم را به نمایش گذاشته است، بلکه نشان‌دهنده نیاز به درمان متفاوت در هر یک از انواع مختلف است که به‌طور بالقوه نرخ بالای شکست در یافتن درمان‌های موفق تاکنون را توضیح می‌دهد.

آلزایمر نه تنها بیماری بسیار بی‌رحم برای کسانی است که بر اثر آن از بین می‌روند و هم برای عزیزان آنان، بلکه می‌تواند سیستم‌های مراقبت‌های بهداشتی را با افزایش سن جمعیت تحت تاثیر قرار دهد. دانشمندان با آگاهی از این مشکل و مزیت‌های بی‌شمار حاصل از حل آن، مجموعه وسیعی از داروها را علیه این بیماری آزمایش کرده‌اند. بسیاری از این‌ داروها در مدل‌های حیوانی عملکرد خوبی داشته‌اند اما در آزمایش‌های انسانی شکست خورده‌اند.

به تازگی با اولین داروی جدید آلزایمر که توسط سازمان غذا و داروی آمریکا  (FDA) طی ۱۸ سال گذشته در سال ۲۰۲۱ تایید شد پیشرفت‌هایی حاصل شده است همچنین نتایج قابل توجه بهتری در سال گذشته برای داروی شگفت‌انگیز احتمالی دونانماب اعلام شد، اگرچه هر دو این داروها مشکلات خود را دارند.

برخی از دانشمندان علوم اعصاب پیشنهاد کرده‌اند که عدم موفقیت این است که چندین بیماری تحت عنوان آلزایمر در کنار هم قرار گرفته‌اند و نتایج پژوهش جدید شواهدی برای این حدس ارائه می‌دهد.

گروهی به رهبری بتی تیمز از دانشگاه وریج (Vrije) آمستردام، مایع مغزی نخاعی ۴۱۹ فرد مبتلا به آلزایمر و ۱۸۷ فرد گروه کنترل را برای ۱۰۵۸ پروتئین آزمایش کردند. در نیمی از مبتلایان پیشرفت زوال عقل مشاهده شد. پژوهشگران قبلا سه زیرگروه را بر اساس آزمایش پروتئین کمتر شناسایی کرده بودند.

آلزایمر با ایجاد پلاک‌های بتا آمیلوئید در مغز مرتبط است که می‌توان از آن برای تشخیص این نوع پس از مرگ استفاده کرد؛ بنابراین جای تعجب نیست که برخی از آنهایی که مورد بررسی قرار گرفتند، با برچسب زیرگروه یک، تولید آمیلوئید را در میان سایر ویژگی‌های متمایز، افزایش دادند. با این حال، زیرگروه پنج در واقع تولید آمیلوئید را کاهش داد که با اختلال در سد خونی مغزی همراه بود و رشد سلول‌های عصبی آنها نیز مهار شد.

زیرگروه ۲ دچار کاهش بیش از حد سیناپس‌ها و پروتئین‌های مرتبط با میکروگلیا (سلول‌های ایمنی مغز) شد. زیرگروه سه، نادرترین، اختلال در تنظیم RNA را نشان داد، در حالی که در زیرگروه چهار مشکل ظاهرا مربوط به شبکه کوروئید بود که مایع مغزی نخاعی را تولید می‌کند.

هر زیرگروه دارای مشخصات ژنتیکی خاصی است که نشان دهنده خطر بالاتر است. به عنوان مثال، زیرگروه یک با غنی‌سازی ژن TREM۲ مرتبط است که پیش از این با آلزایمر مرتبط بوده است.

اگر آلزایمر چنین دلایل مولکولی متفاوتی داشته باشد، شکست‌های گذشته در ایجاد درمانی موثر منطقی است. حیوانات آزمایشگاهی که برای شباهت و با تغییرات ژنتیکی رایج پرورش داده می‌شوند، احتمالا همه یک نوع را تکرار می‌کنند. مولکولی که بیماری را در یکی قطع می‌کند، احتمالا در دیگری موفق می‌شود، با این حال، زمانی که در انسان آزمایش شود، انتظار داریم که فقط بر روی بخشی از گروه مطالعه کار کند.

اگر دارویی، همان درمانی بود که انتظارش را داشتیم و تخریب عصبی را در همه افراد دارای آن نوع متوقف می‌کرد و ممکن بود برای اثبات ارزش دارو در آزمایش‌های بالینی کافی باشد اما تعداد کمی از داروها موثر واقع شدند.

چیزی که در یک پنجم از گروه درمان به‌طور قابل قبولی کارایی دارد، ممکن است عملکرد ضعیفی در گروه کنترل داشته باشد که بدون حجم نمونه بسیار بزرگ (و بسیار گران) از نظر آماری معنی‌دار نخواهد بود. تشخیص این مزایا حتی دشوارتر خواهد بود که دارویی برای یک نوع مضر باشد، همانطور که ممکن است در مورد داروهای هدفمند آمیلوئیدی که به زیرگروه پنج داده شد صدق کند.

اگر مشکل همین باشد، ممکن است تیمز و  همکاران وی راه‌حلی داشته باشند. اگر با نمونه‌برداری از مایع مغزی نخاعی افرادی که در کارآزمایی های آینده ثبت نام کرده‌اند، بتوان نوع آلزایمر آنان را شناسایی کرد، می‌توان داروهای جدید برای هر زیرگروه را مورد آزمایش قرار داد.

یافته‌ها ممکن است اهداف جدید امیدوارکننده‌ای را برای چندین زیرگروه نشان دهند. هدف قرار دادن تولید آمیلوئید به نظر راهکاری عملی است اما فقط برای زیرگروه یک، در حالی که راه‌های محافظت از رگ‌های خونی مغز ممکن است در اولویت برای زیرگروه پنج باشد. زیرگروه‌های ۲ و پنج نسبت به زیرگروه‌های دیگر از پیشرفت سریع‌تر بیماری و امید به زندگی کوتاهتر رنج می‌برند که می‌تواند اطلاعات مهمی برای کسانی باشد که در آینده در این گروه‌ها تشخیص داده می‌شوند.

شایان ذکر است که بیماری آلزایمر شایع‌ترین نوع زوال عقل است. آلزایمر بیماری پیشرونده است و با از دست دادن حافظه خفیف شروع می‌شود و احتمالا منجر به از دست دادن توانایی انجام مکالمه و واکنش به محیط خواهد شد. بیماری آلزایمر قسمت‌هایی از مغز را درگیر خواهد کرد که فکر، حافظه و زبان را کنترل می‌کنند.

افراد جوان ممکن است به بیماری آلزایمر مبتلا شوند، اما کمتر چنین موردی شایع است. تعداد افرادی که با این بیماری زندگی می‌کنند هر پنج سال بعد از ۶۵ سالگی دو برابر می‌شود. پیش‌بینی می‌شود که این تعداد تا سال ۲۰۶۰ تقریبا سه برابر شوند و به ۱۴ میلیون نفر برسند. علائم این بیماری می‌تواند برای اولین بار پس از ۶۰ سالگی ظاهر شود و خطر ابتلا به آن با افزایش سن افزایش می‌یابد.

علائم اولیه بیماری شامل فراموشی رویدادها یا مکالمات اخیر است و با گذشت زمان، به مشکلات جدی حافظه و از دست دادن توانایی انجام کارهای روزمره تبدیل خواهد شد. داروها ممکن است باعث بهبود یا کاهش پیشرفت علائم شوند همچنین برنامه‌ها و خدمات می‌توانند به حمایت از افراد مبتلا به این بیماری و مراقبان آنان کمک کنند. هیچ درمانی وجود ندارد که بیماری آلزایمر را درمان کند و در مراحل پیشرفته، از دست دادن شدید عملکرد مغز می‌تواند باعث کم آبی، سوءتغذیه یا عفونت شود. این عوارض می‌تواند منجر به مرگ نیز شوند./صد نلاین

علت بروز آلزایمر چیست؟

دلیل اصلی بروز آلزایمر هنوز به طور دقیق شناخته نشده است اما برخی عوامل از جمله افزایش سن،‌ سابقه خانوادگی و ارثی، ژن‌ها، آسیب‌دیدگی‌های شدید از ناحیه سر در گذشته،‌ سبک زندگی، استرس و وجود افسردگی از عوامل زمینه ساز ابتلا به آن هستند.

میزان شیوع آلزایمر چه قدر است؟

طبق آخرین گزارش سازمان بهداشت جهانی، هم اکنون در دنیا در هر سه ثانیه یک نفر به بیماری آلزایمر و دمانس مبتلا می‌شود. در حال حاضر در جهان بیش از 55 میلیون نفر به بیماری آلزایمر مبتلا هستند و تا سال 2030 این تعداد به بیش از 78 میلیون نفر افزایش خواهد یافت.

براساس اعلام انجمن آلزایمر ایران، آخرین گزارش شیوع ابتلا به دمانس در ایران نشان می‌دهد که در هر 7 دقیقه یک نفر به آن مبتلا می‌شود.

علائم هشداردهنده ابتلا به آلزایمر را می‌توان به چند دسته تقسیم کرد:

مشکلات حافظه

مشکلات حافظه شامل دشواری در یادآوری، فراموشی،‌ تکرار سوالات به طور مداوم، قراردادن اشیاء در جاهای نامرتبط، گم شدن در مکان‌های آشنا، فراموشی تدریجی نام افراد و اعضای خانواده است؛ ‌افراد معمولی ممکن است یک قرار ملاقات، اسم همکار و یا شماره تلفن دوستی را فراموش کنند و سپس بخاطر آورند اما فرد مبتلا به بیماری آلزایمر اغلب مسائل به ویژه مسائلی که اخیراً اتفاق افتاده را فراموش می‌کند و هرگز هم به خاطر نمی‌آورد.

مشکل تمرکز

ناتوانی در انجام همزمان چندکار از جمله علائم ابتلا به آلزایمر است. فرد پرمشغله ممکن است گاهی حواسش پرت شود اما فرد مبتلا به آلزایمر به تدریج توانایی پخت غذا به شیوه سابق را ازدست میدهد وگاهی نیز فراموش می‌کند که غذا خورده است.

مشکل در قضاوت و تصمیم‌گیری

فرد مبتلا به بیماری آلزایمر نه مشکلاتش را درک می‌کند و نه مراجعه به پزشک را ضروری می‌داند. همچنین اختلال در تصمیم گیری‌های ساده مانند پوشیدن لباس‌های زمستانی در گرمای تابستان از دیگر علائم هشداردهنده است.

سایر علائم هشداردهنده آلزایمر

پرخاشگری، افسردگی، تغییر در خلق وخو و ساعات خواب،‌ انزوا،‌ هذیان، عدم اعتماد به دیگران و مشکل در انجام عادات و امور روزمره از علائم اصلی و هشداردهنده ابتلا به آلزایمر هستند.

عوامل خطر بروز آلزایمر کدامند؟

عوامل خطر بروز بیماری، به خودی خود علت بیماری نیستند بلکه احتمال ابتلا به آلزایمر را بالا می‌برند. به طور کلی می‌توان عوامل خطر ابتلا به آلزایمر را به دو دسته عوامل تغییرپذیر و تغییرناپذیر تقسیم بندی کرد.

عوامل تغییرناپذیر ابتلا به آلزایمر

اگرچه زوال عقل بخشی از روند سالمندی نیست ولی افزایش سن، یک عامل مهم در بروز آن به شمار می‌رود به عنوان مثال بعد از 65 سال خطر ابتلا به بیماری آلزایمر هر 5 سال تقریبا دو برابر می‌شود.

زنان بیش از مردان در خطر ابتلا به بیماری آلزایمر قرار دارند. هنوز دلایل آن مشخص نیست ولی عواملی چون عمر طولانی‌تر ازمردان، تغییرات سطح هورمون‌ها در طول زندگی و ضعف قوای جسمانی و دیگر مشکلات سلامتی می‌توانند دراین امرنقش داشته باشند.

مسائل ژنتیکی نیز در بروز بیماری نقش دارند؛ سه ژن، مستقیماً در ایجاد بیماری آلزایمر نقش اساسی دارند؛ اگر در فردی تغییری در هر یک از این ژن‌ها رخ دهد، قبل از سن 65 سالگی به بیماری آلزایمر از نوع خانوادگی مبتلا خواهد شد.

عوامل تغییرپذیر ابتلا به آلزایمر

بسیاری از عوامل ابتلا به بیماری، با تغییر سبک زندگی قابل رفع شدن هستند که برخی از آن‌ها عبارتند از:

فشار خون

افرادی که در میان سالی به فشار خون بالا مبتلا می‌شوند احتمالاً بیش از افرادی که فشار خون طبیعی دارند به دمانس مبتلا می‌شوند زیرا فشار خون بالا بر قلب، عروق و گردش خون اثرات مخرب دارد.

مصرف دخانیات و الکل

شواهد نشان می‌دهد که مصرف سیگار و دخانیات تا 45 درصد خطر ابتلا به زوال عقل را افزایش می‌دهد. مصرف الکل نیز خطر ابتلا به آلزایمر را افزایش می‌دهد.

سطح سواد پایین

خطر ابتلا به زوال عقل در افرادی که تحصیلات متوسطه را تکمیل نکرده‌اند شایع‌تر است زیرا افرادی که از تحصیلات بالاتری برخوردار هستند حجم شناختی بیشتری را ذخیره کرده‌اند و درواقع افراد تحصیل کرده در طول زندگی از مغز خود بیشتر و به صورت مداوم استفاده می‌کنند و شاید از این طریق سلول‌های مغز در مقابل تخریب و زوال عقل محافظت شوند.

آلزایمر درمان می‌شود؟

در حال حاضر فرآیند درمان قطعی نیست و بیشتر به معنای کنترل و جلوگیری از پیشرفت بیماری و همچنین کنترل علائم و اختلالات روانی و رفتاری ناشی از آن است.

مراجعه به دو پزشک متخصص یعنی روان‌پزشک و متخصص مغز و اعصاب در جهت دریافت درمان دارویی توصیه می‌شود. به علاوه مبتلایان می‌توانند در کنار درمان دارویی از درمان تکمیلی و روش‌های غیردارویی همچون روان درمانی، گفتاردرمانی، کاردرمانی، هنر درمانی (به ویژه موسیقی و نقاشی)، ماساژدرمانی، رایحه درمانی(عطر اسطوخدوس، پوست لیمو) و یا اکسیژن درمانی استفاده کنند.

انجام برخی فعالیت‌ها مانند ورزش، پیاده روی و … نیز می‌توانند در تعدیل هر چه بیشتر علائم بیماری به مبتلایان آلزایمر کمک کنند./تسنیم

طبق گزارش منتشر شده توسط ساینس آلرت، محققان دانشگاه واشنگتن پژوهشی را در زمینه این بیماری انجام داده‌اند. آنها دریافتند سلول ایمنی میکروگلیا در مغز افراد بیمار نسبت به افراد سالم در اکثر اوقات در حالت پیش التهابی قرار داشته و این امر می‌تواند باعث از کار افتادن توانایی‌های دفاعی این بخش شود.

کالبد شکافی ۱۲ فرد مبتلا به آلزایمر و ۱۰ فرد سالم نشان داد بافت مغزی آنها در زمینه ژن میکروگلیا با یکدیگر تفاوت داشته است. محققان با کمک روش جدید توانستند توالی یابی RNA تک هسته‌ای را در مغز این افراد انجام داده و موفق به شناسایی ۱۰ خوشه متفاوت از میکروگلیا در مغز مبتلایان شوند.

این سلول‌های میکروگلیا در مغز مبتلایان احتمالاً قادر به انجام فعالیت دفاعی نبوده‌اند همچنین. آنها نمی‌توانند سلول‌های مرده را پاک کرده یا ضایعات را از بین ببرند. محققان بر این باورند که میکروگلیا می‌تواند در طول زمان تغییر کرده و تنها با بررسی مغز یک فرد نمی‌توان از نوع آن مطلع شد. به نظر محققان مغز این افراد باید در طول زمان تحت نظر بوده و با بررسی این سلول‌ها پیشرفت بیماری آلزایمر و نقش میکروگلیا‌ها را نظارت کرد./تکنا