احمد صادقی درباره اهمیت نصب مخازن آب اضطراری در شرایط بحرانی گفت: تامین آب شرب در مواقع بحرانی از جمله زلزله در کلانشهر تهران یکی از مهمترین عوامل امدادرسانی است، چرا که در ساعات و روزهای اولیه وقوع بحران، اولین معضل، تامین آب آشامیدنی است که این موضوع سرعت امدادرسانی به مردم را پایین خواهد آورد.  

او ادامه داد: با توجه به برآوردهای آژانس همکاری‌های بین‌المللی ژاپن یا جایکا، در صورت وقوع زلزله‌ای با بزرگی حدود ۷ ریشتر، دسترسی حدود ۴ میلیون نفر از شهروندان تهرانی به مدت ۸۲ روز به آب آشامیدنی لوله‌کشی قطع خواهد شد؛ در صورتی که با اجرای این طرح انتظار می‌رود جمعیت بی‌آب به حدود یک میلیون نفر و زمان هم به ۳۰ روز کاهش یابد و موجب صرفه‌جویی حدود ۴۰۰ میلیون دلاری در هزینه و خسارات پس از زلزله احتمالی شهر تهران شود.

رئیس پیشین سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران با بیان اینکه تهیه نقشه پراکندگی تعبیه مخازن آب اضطراری در سطح محلات شهر تهران از جمله مواردی است که باید به آن توجه شود، افزود: بروزرسانی شناسنامه مخازن هر محله حاوی اطلاعات فنی مخازن و سطح دسترسی و … از جمله اقداماتی است که باید در اولویت قرار گیرد.

او ادامه داد: 374 مخزن آب اضطراری برای محلات تهران و 10 مخزن آب اضطراری برای 10 بیمارستان درنظر گرفته شده که تاکنون 5 مورد آن نصب شده و به زودی بقیه نیز نصب خواهند شد.

صادقی عنوان کرد: از ۱۰ مخزنی که برای بیمارستان‌ها تعبیه شده تاکنون ۵ مخزن نصب شده و نصب ۵ مخزن دیگر در دست اقدام است. البته قرار بود تا پایان سال ۱۴۰۰،  ۷۲ مخزن نصب شود ولی تاکنون ۳۰ مخرن نصب شده است که هر کدام گنجایش ذخیره یک هزار لیتر آب را دارد و جوابگوی ۳۳۰ شهروند در ۷۲ ساعت اولیه پس از بحران خواهد بود. همچنین شعاع دسترسی هر شهروند به این مخازن یک کیلومتر خواهد بود.

سهم هر کنتور خانگی هزار تومان

او درخصوص تامین هزینه نصب این مخازن بیان کرد: شرکت آبفا برای تامین اعتبار و هزینه نصب این مخازن به ازای هر کنتور در شهر تهران یک هزار تومان درنظر گرفته است که از طریق قبوض مصرفی آب بها از شهروندان دریافت می‌شود.

این عضو شورای شهر  افزود: یکی از چالش‌ها، مسأله حمل و نقل این مخزن‌ها می‌باشد که محدودیت زمان دارد و همچنین ساخت این مخازن که به دلیل جنس بدنه فولادی‌اش هر جایی ساخته نمی‌شود.

«وقوع زلزله در تهران دور از ذهن نیست، بلکه عن‌قریب است»؛ این جمله‌ای است که مدیرعامل جمعیت هلال‌احمر استان تهران، پنجم دی‌ماه امسال در نشست هم‌اندیشی روز ایمنی در برابر زلزله مطرح کرد.

شاهین فتحی با اشاره به این مخاطرات برای پایتخت عنوان کرد: «مخاطرات شناخته‌شده برای شهر تهران به حدی است که باید خواب را برای مسئولان در این حوزه حرام کند».

مدت کمی نیست که گفتمان مخاطرات طبیعی در کشور و به‌ویژه موضوع زلزله در تهران یکی از حساس‌ترین و حتی امنیتی‌ترین مباحث مورد بررسی در کشور است.

کارشناسان نیز هر بار نسبت به آن هشدار‌های متعددی می‌دهند، اما به نظر نمی‌رسد که حساسیت لازم در قبال آن وجود داشته باشد.

روز گذشته، سید‌مجتبی حسینی در وبینار تخصصی اهم اقدامات کاهش خطر در شهر تهران، با اشاره به زلزله‌ها در ایران عنوان کرد: بررسی زلزله‌ها از سال ۱۹۰۰ تا ۲۰۱۶ نشان می‌دهد کشور ما هم از نظر تعداد زلزله‌ها و هم از نظر کشته‌ها و زخمی‌ها رتبه بالایی دارد.

به‌طوری که در بحث تعداد زلزله‌ها در رنکینگ سوم هستیم و در تعداد کشته‌ها نیز در رنکینگ ششم قرار داریم که این نشان می‌دهد هم در نقشه خطر هستیم و هم آسیب‌پذیریم و زلزله باعث خسارات مالی شدید و از‌دست‌دادن هم‌وطنان عزیزمان شده است.

او به بیان برخی از مناطق متأثر از زلزله در تهران پرداخت و گفت: در تهران مناطق مختلفی در سال‌های قبل تحت اثر زلزله بودند و خسارات داشتند.

ری در سال‌های پیش از میلاد و در سال‌های ۷۴۳، ۸۵۵، ۸۶۴ و ۹۵۸ لرزش‌های شدیدی داشته که ۷.۷ ریشتر هم برای آن ثبت شده است.

در دماوند هم چنین لرزه‌هایی ثبت شده است؛ دماوند در سال ۱۶۶۵ با شدت ۶.۵ ریشتر، در سال ۱۸۱۵ با شدت ۶.۵ ریشتر و در سال ۱۸۳۰ نیز با شدت ۷.۱ ریشتر لرزیده است.

در سال‌های ۲۰۱۷ و ۲۰۲۰ هم ما شاهد زلزله‌های دماوند و ملارد بودیم که این دو زلزله در تهران احساس شد، اما خرابی آن‌چنانی نداشت. این می‌تواند به‌عنوان یک زنگ خطر باشد و هرکدام از این زلزله‌ها می‌توانست شهر را با بحران روبه‌رو کند.

زلزله یک بار رخ می‌دهد، اما مسئله مورد بحث در تهران، تنها نه زمین‌لرزه بلکه حوادثی است که پیرو این مخاطره می‌تواند در شهر رخ دهد؛ از تخریب ساختمان‌های فرسوده، تأسیسات، قطعی آب و برق و گاز تا احتمال انفجار و آتش‌سوزی.

به همین دلیل هم مدیریت بحران در تهران کار ساده‌ای نخواهد بود؛ نمی‌دانیم زلزله تهران قرار است چه روزی یا چه ساعتی رخ دهد، نباید فکر کنیم اگر زلزله در روز رخ دهد، حتما تلفات آن کمتر خواهد شد.

عامل اصلی تلفات در زلزله، ساختمان‌ها هستند و این زلزله نیست که باعث مرگ انسان‌ها می‌شود، بلکه باید ساختمان‌ها ایمن‌سازی می‌شدند تا در برابر زلزله دوام بیاورند.

در مورد سامانه هشدار سریع زلزله در تهران ما ۲۶ ایستگاه فعال داریم و بحث عملیاتی و اجرائی آن پیش رفته است. ابتدا چهار نقطه با همکاری جایکا، عملیاتی شد و پس از آن ۲۲ ایستگاه دیگر اضافه کردیم که در مجموع ۲۶ ایستگاه فعال داریم.

این ایستگاه‌ها در اطراف تهران بوده و دارای برق شهری، خورشیدی و باطری هستند. هم با مودم و سیم‌کارت و هم از طریق امواج رادیویی امکان برقراری ارتباط با آن‌ها وجود دارد.

حسینی درباره اینکه آیا نمی‌توان اطلاعات این سامانه‌ها را به‌طور علنی و برای عموم اعلام کرد، گفت: این سامانه‌ها تنها چند ثانیه زودتر زلزله را اعلام می‌کنند.

در هیچ جای جهان امکان پیش‌بینی زودتر زلزله یا جلوگیری از آن وجود ندارد، اما برای اعلام هشدار عمومی نیاز به فرهنگ‌سازی وجود دارد و البته این نیاز هم هست که سامانه بدون باگ باشد. 

رای شهری مانند تهران بحث کدنویسی و به‌روزرسانی نرم‌افزاری در حال انجام است و امیدوارم در سال آینده بتوانیم هشدار برای ارگان‌ها و دستگاه‌ها را داشته باشیم و چند سال بعد هم اگر همه چیز مناسب بود، اعلام هشدار عمومی انجام خواهد شد.

با این حال، باید توجه داشت که نباید این هشدار منجر به رفتار شدیدی از سوی افراد شود که خود این رفتار ممکن است منجر به بحران شود.

او درباره راهبرد‌ها برای کاهش خطرپذیری لرزه‌ای ساختمان‌های شهر تهران نیز گفت: ما وضع تهران را می‌دانیم. نتیجه مطالعات نیز نشان داد که حدود ۲۰ سال زمان می‌برد که بتوانیم برای شهری مانند تهران هزینه کنیم تا وضعیت آن پایدار شود.

در این مطالعات، پنج سال اول ساختمان‌های اصلی مانند بیمارستان‌ها و امدادی و انتظامی در اولویت قرار می‌گیرند. البته اجرای آن هزینه‌های زیادی می‌طلبد که بخشی را ارگان‌های دولتی باید بپردازند و برای منازل هم از طریق وام، تسهیلات و‌… باید فعالیت کرد.

به گفته او، در تهران هم مانند آنچه در زلزله جنوب کشور رخ داد، قابل پیش‌بینی است. خطر ریزش کوه‌ها در زلزله تهران محتمل است، اما ما در برخی مناطق مخصوصا شمال تهران ریزش سنگ و زمین‌لغزش را خواهیم داشت.

این‌ها در حالی است که متخصصان میزان آمادگی پایتخت در مقابل زلزله را چندان قابل اعتنا نمی‌دانند. رضا کرمی‌محمدی، عضو هیئت‌علمی دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی و متخصص زلزله، در‌این‌باره می‌گوید: در این سال‌ها اتفاقات مثبت و خوبی در حوزه مدیریت بحران رخ داده که از میان آن‌ها می‌توان به تشکیل سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران، تدوین قانون مدیریت بحران کشور و ایجاد سازمان مدیریت بحران کشور و… اشاره کرد.

اما در بحث نرم‌افزاری این ضرورت وجود دارد که باید اقدامات بیشتری انجام شود. اگر امروز زلزله‌ای مانند آنچه در بم رخ داد، در تهران رخ دهد، ارزیابی‌ها نشان می‌دهد در نهایت ۲۰ درصد آمادگی در برابر زلزله وجود دارد و این می‌تواند مشکلات زیادی را برای شهر تهران و حتی کشور ایجاد کند. از این‌رو خیلی جای کار داریم و اقدامات زیادی باید انجام شود.

این استاد دانشگاه با اشاره به تصویب قانون جدید مدیریت بحران کشور گفت: این قانون که قانون خوبی هم هست، حدود دو سال پیش تصویب شد، اما هنوز بسیاری از آیین‌نامه‌های اجرائی آن به تصویب نرسیده است که بعد از دو سال باید تصویب می‌شد. از این‌رو لازم است در این حوزه نیز جدیت بیشتری وجود داشته باشد.

کرمی‌محمدی از بی‌توجهی مسئولان به موضوع مدیریت بحران نیز انتقاد کرد: یکی از چالش‌های عمده مدیریت بحران در سال‌های اخیر، بی‌توجهی مسئولان به موضوع مدیریت بحران است.

مجلس هم باید این موضوع را پیگیری کند. شما ببینید در همین لایحه بودجه سال ۱۴۰۱ هم توجهی جدی به موضوع مدیریت بحران و ابعاد مختلف آن به‌خصوص پیشگیری و آمادگی برای مقابله نشده است که این‌ها همه باید مرکز توجه قرار بگیرد.

آذرماه امسال، رئیس شورای اسلامی شهر تهران از مذاکره برای همکاری میان دولت و مدیریت شهری برای احیای بافت‌های فرسوده خبر داده بود.

مهدی چمران با اشاره به وضعیت بافت‌های فرسوده گفته بود: بافت فرسوده در مواقعی مانند زلزله و سایر حوادث طبیعی بسیار خطرساز است و حتما باید فکری برای آن کرد.

در زمینه مسکن سازی در شهر‌های اطراف تهران، بحث‌های دیگری در دولت مطرح است، ولی در خود تهران باید سرمایه‌گذاری را به سمت بافت فرسوده ببریم.

اما چمران به اینکه قرار است شکل همکاری دولت و شهرداری تهران برای احیای بافت‌های فرسوده چگونه باشد، اشاره روشنی نکرده است؛ آن‌هم در شرایطی که کارشناسان در ۱۵ سال گذشته که پروژه‌های مسکن سازی دولتی در قالب «مسکن مهر» و «اقدام ملی مسکن» اجرا شد.

بار‌ها گوشزد کردند سرمایه‌گذاری دولت به جای اینکه در اراضی بایر و نیازمند زیرساخت صورت گیرد، باید در دل شهر‌ها و با هدف احیای بافت‌های فرسوده باشد.

با وجود این، اکنون در جریان فراخوان ثبت نام ساخت سالانه یک میلیون مسکن در کشور، شهر تهران به‌عنوان یک گزینه قابل انتخاب برای ثبت نام‌کنندگان در فهرست شهر‌هایی که قرار است مسکن سازی در آن‌ها صورت گیرد، قید نشده و به نظر می‌رسد برنامه احیای بافت فرسوده در تهران اگر به مرحله اجرا برسد، ارتباطی با طرح جهش مسکن که دولت سیزدهم درصدد اجرای آن است، ندارد.

همان‌طور که متخصصان زلزله اشاره کرده‌اند، زلزله تنها خطر پایتخت نیست و اتفاقات پس از آن می‌تواند به مراتب وحشت‌آفرینی بیشتری داشته باشد.

همین هم ضرورت ورود نهاد‌های شهری، سازمان‌های مرتبط با مدیریت بحران و تأمین بودجه برای جبران خلل‌ها در این زمینه را گوشزد می‌کند.

مطلق افزود: کمبود منابع مالی پایدار، لزوم آموزش نیروی انسانی، درک خطر پایین جامعه، نبود رویکرد پیش فعال (پیشگیرانه) در حوزه مدیریت خطر بلایا که موجب تاب آوری نظام سلامت می شود، توجه گذرای مسئولین به امر مدیریت خطر بلایا فقط در زمان وقوع حادثه و عدم وجود و یا عدم حمایت از برنامه های جامعه محور در حوزه مدیریت خطر بلایا و کم توجهی به درس آموخته های مخاطرات رخ داده در ایران و سایر کشورها از جمله چالش ها و کمبودهای این عرصه است.

وی استراتژی های آمادگی در دفتر مدیریت خطر بلایا وزارت بهداشت را در دو محورِ اصلی تاب آوری نظام سلامت در برابر بلایا و حوادث و تاب آوری جامعه در برابر بلایا و حوادث دانسته و گفت: اجرای برنامه ارزیابی ایمنی و خطر واحدهای بهداشتی، اجرای برنامه نظام مراقبت وقوع و ثبت پیامدهای بلایا، برنامه پاسخ نظام سلامت به حوادث و بلایا و الزام بیمه واحدهای بهداشتی در برابر بلایا در حیطه تاب آوری نظام سلامت در برابر بلایا و حوادث اجرایی شده است. همچنین برنامه ارزیابی و آموزش آمادگی خانوار، پیش بینی برنامه های مشارکتی جامعه محور در برخی دانشگاه های علوم پزشکی، انجام پژوهش های کاربردی در راستای مدیریت مبتنی بر شواهد خطر بلایا نیز در حیطه تاب آوری جامعه در برابر بلایا و حوادث در دستور کار قرار دارند.

مشاور معاون بهداشت در مدیریت کاهش خطر بلایا با اشاره به وجود اسناد بالادستی و الزامات قانونی متقن در سیاست های ابلاغی مقام معظم رهبری، قانون اساسی، بسته اجرایی وزارت بهداشت، نقشه تحول نظام سلامت، قانون برنامه توسعه پنجم و ششم و نقشه علمی سلامت که در خصوص برنامه های آمادگی و پیشگیری در حوزه مدیریت خطر بلایا می باشند ، گفت: سیاست های کلی پیشگیری و کاهش خطر ناشی از سوانح طبیعی و حوادث غیرمترقبه ابلاغی مقام معظم رهبری، از سال ۱۳۸۴ و حتی قبل از سند سندای که در سال ۲۰۱۵ تدوین شده است ابلاغ گردیده در حالی که بخش عمده ای از آن عملیاتی نشده است. در واقع ما در این حوزه با انبوهی از سیاست ها و قوانین اجرا نشده مواجه هستیم که اولویت سیاستگذاران و مدیران ارشد نبوده است و تغییرات سریع مدیریتی همواره موجب ابتر ماندن این قوانین بوده است.

بنابر اعلام روابط عمومی معاونت بهداشت وزارت بهداشت، مطلق ادامه داد: ماده ۳۴ آیین نامه سازمان مدیریت بحران دستگاه های ذیربط را موظف به تدوین برنامه های سالانه، پنج ساله و افق چشم اندازه وظایف خود در ابعاد و اقدامات ایمنی در چهار مرحله مدیریت بحران کرده است.

وی تصریح کرد: متخصصین ارزشمند این حوزه در این وبینار به خطرات محتمل در صورت وقوع زلزله در تهران خواهند پرداخت و هدف از این نشست حساس سازی مدیران و یادآوری تکالیف قانونی آنها در این حوزه، شبکه سازی، ایجاد و یا تقویت مشارکت بین بخشی برای پاسخ به زلزله احتمالی در تهران، اطلاع از ظرفیت سایر سازمان ها، پیش بینی شرح وظایف مشخص برای پاسخ به زلزله احتمالی تهران در دانشگاه های علوم پزشکی معین تهران خواهد بود./ ایسنا

مرکز این زمین لرزه ارجمند فیروزکوه بوده است.

عمق زمین لرزه نیز ۸ کیلومتر و در طول جغرافیایی ۵۲.۴۹۰ و عرض جغرافیایی ۳۵.۷۴۶ ثبت شد.

خوشبختانه تاکنون این زلزله خسارتی دربرنداشته است.

اخبار تکمیلی اعلام می‌شود.