پس از حمله اسرائیل به کنسولگری جمهوری اسلامی در دمشق، نرخ دلار وارد کانال بی سابقه ۶۴ هزار تومان شد. بانک مرکزی پس از رشد این سنجه کلیدی در اقتصاد، به تکرار همان اقداماتی پرداخت که اسلاف رئیس فعلی بانک مرکزی معمولاً در اینگونه مواقع در دستور کار قرار می‌دهند. ایبنا رسانه نزدیک به بانک مرکزی، مصاحبه‌های با برخی اقتصاددانان را منتشر کرد که به مردم اطمینان می‌دهند: «نوسان نرخ ارز گذار است و به زودی شاهد اوج‌گیری قیمت ریال در برابر دلار خواهیم بود».تقریباً از زمانی که نرخ دلار ۹۶۰ تومان بود تا کنون، همواره اقتصادخوان‌های نزدیک به دولت، به مردم اطمینان می‌دهند که رشد فعلی «موقت» است و مردم به زودی شاهد کاهش نرخ ارز خواهند بود.

مدیریت بازار به سبک فرزین

در اسناد هک شده منتسب به مجلس شورای اسلامی، رئیس کانون صرافان در نامه‌ای به مجلس هشدار می‌دهد که: «بیش از ۶۳۰ صرافی از مجموع ۷۰۰ صرافی کشور در خطر حذف قرار دارند». این مسئول صنفی همچنین از ورود بدون اجازه نمایندگان بانک مرکزی به ساختمان کانون و برگزاری انتخابات با فشار بانک مرکزی گلایه می‌کند.بانک مرکزی همواره به فعالیت‌های سودجویانه برخی صرافان ظنین بوده و این بدگمانی خود را نیز پنهان نکرده است. در سند دیگری از مجموع اسناد هک شده، برخورد با مدیریت کانال‌های اعلام قیمت ارز و همچنین برخورد قانونی با ۶ رسانه و ۶ شخص حقیقی فعال در حوزه رسانه‌ای اقتصاد پیشنهاد شده است.محدوده میدان فردوسی تا چهار راه استانبول نیز به عنوان مرکز تجمع فروشندگان ارز بار‌ها شاهد حضور محسوس و نامحسوس مامورینی بوده که درصدد شناسایی و بازداشت فروشندگان ارز بوده‌اند. بانک مرکزی همچنین طی روز‌های گذشته تلاش کرد تا با تزریق پرفشار منابع ارزی، روند رشد نرخ ارز مرجع خارجی (دلار) را لااقل کٌند نمایید. با این همه هیچ کدام از این تلاش‌ها نتوانسته کفه ارزش پول ملی در برابر غول سبز دلاری را سنگین نمایید.

چرا اوکراین توانست و ایران نمی‌تواند؟

اوکراین در حال حاضر در حال جنگ با یکی از سه ابرقدرت بزرگ جهان است و حداقل ۱۷ درصد از خاک آن تحت اشغال روسیه قرار دارد، ولودیمیر زلنسکی، رهبر و سکاندار نظام حکومتی اوکراین که از سوی نیرو‌های ارزشی با تمسخر «دلقک» خوانده می‌شد با اتکا به سرمایه مردمی که دارد، از همان ابتدا در حین مدیریت جنگ اصلاحات اقتصادی را نیز در دستور کار قرار داد.نرخ تورم سالانه اوکراین در فوریه ۲۰۲۴ به ۴.۳ درصد کاهش یافت که پایین‌ترین سطح از نوامبر ۲۰۲۰ محسوب می‌شود. این به این معنا است که نرخ تورم این کشور جنگ‌زده حداقل ۱۰ برابر از نرخ تورم در ایران کمتر است.بر اساس گزارش مرکز آمار دولتی اوکراین، نرخ تورم ماهانه از ۰.۴ درصد در ژانویه به ۰.۳ درصد در ماه بعد کاهش یافت که در نوع خود یک رکورد تاثیرگذار محسوب می‌شود.

ثبات گْریونا (هْریونا) در برابر ارزش ریال

صندوق بین المللی پول در گزارش اخیر خود ضمن تمجید از اصلاحات اقتصادی انجام گرفته در این کشور، از آنچه آن را «اصلاحات اقتصادی فراتر از انتظار و البته پایدار» خواند، تجلیل نمود. زمانی که روسیه در فوریه ۲۰۲۲ به این کشور حمله کرد، بانک مرکزی اوکراین بلافاصله محدودیت‌هایی را برای واحد پول ملی خود در نظر گرفت. هریونیا با نرخ رسمی ۲۹ در برابر دلار تثبیت شد که در اثنای جنگ به ۳۶.۵۷ در ازای هر دلار رشد کرد. با این همه پس از اصلاحات اقتصادی و کاهش نرخ تورم، اوکراین سیاست ارزی خود را به شناور و «مدیریت منعطف» تغییر داد. تیموتی اش، استراتژیست ارشد BlueBay Asset Management این تغییر سیاست ارزی و افزایش قدرت پول ملی اوکراین را به عنوان نشانه‌ای از افزایش «اعتماد به نفس» اقتصادی این کشور تعبییر کرد.

هرچند نمی‌توان این حقیقت را نادیده گرفت که اوکراین از کمک‌های سخاوتمندانه اتحادیه اروپا و آمریکا برخوردار است و برعکس جمهوری اسلامی، تحت تحریم قرار ندارد، اما نمی‌توان این حقیقت را مد نظر قرار نداد که این کشور کوچک و جنگ‌زده که در حال پیکار با ارتش دوم جهان است سیاست‌های اقتصادی بسیار مدبرانه‌تری را عملیاتی کرده است.بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی: «کاهش سرمایه اجتماعی در ایران باعث شده تا دولت نتواند برنامه‌های اقتصادی خود را آنگونه که باید به پیش ببرد.»برخلاف آنچه که در میان عامه رایج است، برخورد‌های نظامی مانند حمله به کنسولگری باعث رشد نرخ ارز نمی‌شود، بلکه این عدم اعتماد عمومی به سیاستگذار دولتی و همچنین نااطمینانی به آینده است که باعث می‌شود مردم با هجوم به بازار ارز و طلا باعث رشد قیمت این دو کالای سرمایه‌ای شوند.

برخی نهاد‌های دولتی تلاش کردند با ترند کردن هشتک «ما ریال را دوست داریم» و برنامه‌های مشابه، مردم را ترغیب کنند که همراهی بیشتری با سیاست‌های ارزی_ اقتصادی از خود نشان دهند. اقداماتی که با بی‌اعتمادی عمومی مواجه شد.صاحبنظران مختلف اقتصادی بار‌ها تاکید کرده‌اند، تا زمانی که کشور تحت تحریم‌های شدید فعلی قرار داشته باشد و وضعیت روابط بین‌المللی ترمیم نشود، اعتماد عمومی به ریال نیز بهبود نخواهد یافت. هم اکنون بر اساس معیار‌های اعلامی از سوی وزارت کار، حداقل ۴۰ میلیون نفر از ایرانیان در زیر خط فقر قرار دارند. رشد تورم، افزایش نقدینگی و افزایش قیمت ارز، قطعاً بر حجم فقر خواهد افزود. به ویژه آنکه، دولت هم نشان داده است که تنها راه‌حلش شعاردرمانی و ارائه آمار‌های نه چندان اعتمادبخشی است که تاثیر آن در سفره مردم چندان احساس نمی‌شود.

اگر ترامپ بیاید چه؟!

در حال حاضر ۹۰ درصد از مجموع نفت صادراتی ایران به کشور چین صادر می‌شود. همچنین بیش از ۶۰ درصد از مجموع محصولات پتروشیمی صادراتی نیز به مقصد این کشور بارگیری می‌شود.چین نیز بیش از ۴۲۷ میلیارد دلار در سال به ایالات متحده آمریکا صادرات دارد، در واقع آمریکا نقشی حیاتی در رشد اقتصادی چین ایفا می‌کند. اگر دونالد ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری پیروز شود و بتواند بر سر قطع خرید نفت از ایران با چین معامله کند، این امر تبعات سنگینی برای دولت در ایران خواهد داشت. دلار ۱۲۰ هزار تومانی و تورم ۳ رقمی کمترین عواقب چنین ضربه‌ای خواهد بود. همچنین این احتمال وجود دارد که دولت در پرداخت یارانه‌ها و حقوق بازنشستگان ناتوان گردد. با توجه به اینکه در ایران درآمد‌های مالیاتی نیز به صورت ثانویه به صادرات انرژی وابسته است، تشدید تحریم‌ها، عملاً بخش عمده‌ای از درآمد دولت را خواهد بلعید و کشور را وارد عصر جدیدی از فقر می‌نمایید. با توجه به این شرایط، بسیاری از تحلیلگران پیشنهاد می‌کنند که یک چرخش عقلایی در سیاست های کشور صورت گیرد تا از این ابربحران‌ها به شکل مقتضی جلوگیری شود.»/صدآنلاین

به گزارش روز دوشنبه این رسانه آمریکایی به نقل از منبع مذکور، «ما نمی‌توانیم به ارسال از ذخایر خود ادامه دهیم، ممکن است هنوز هم حمایت سیاسی قوی وجود داشته باشد، اما هر چیزی را که امنیت خودمان را به خطر نمی‌اندازد، داده‌ایم».

پولیتیکو در گزارش جداگانه‌ای در روز سه‌شنبه نوشت اقدام هفته گذشته کنگره در عدم تخصیص بودجه کمک به اوکراین در بودجه موقت دولت آمریکا، پیروزی «رابرت فیکو» نخست‌وزیر پیشین اسلواکی در انتخابات پارلمانی این کشور که در مبارزات انتخاباتی متعهد شد کمک به اوکراین را متوقف کند و مناقشه دیپلماتیک کی‌یف با لهستان همگی پیامی دلسردکننده مخابره می‌کند.

سلاحی برای اوکراین در اروپا باقی نمانده است

یک منبع دیپلماتیک به پولیتیکو گفت دعوای مورد انتظار بر سر بودجه مشترک اتحادیه اروپا به این معنی است که کسی جرات ندارد چیزی را پیش‌بینی کند. دیپلمات دیگر گفت مشکل واضح دیگر در اروپا که کسی تمایل به صحبت درباره آن ندارد این نگرانی است که واشنگتن ممکن است اوکراین را رها کند.

پولیتیکو همچنین در گزارشی دیگر خبر داده دولت آمریکا بیشتر از آنچه که به طور علنی اذعان می‌کند، نگران سطح فساد در اوکراین است. بر اساس سند وزارت خارجه آمریکا که بخشی از آن منتشر نشده، سیاستگذاران آمریکایی بیم دارند که در صورت حل نشدن این مشکل، کشورهای غربی از حمایت خود از کی‌یف دست بکشند.

به گفته منابع این رسانه آمریکایی، دولت جو بایدن به اوکراین فشار می‌آورد تلاش‌های ضد اختلاس موجود را تشدید کند اما این کار را بی‌سروصدا انجام می‌دهد تا به جمهوری‌خواهانی که خواستار خودداری از کمک به اوکراین به دلیل نگرانی‌های مرتبط با فساد هستند، خوراک سیاسی ندهد.

دولت زلنسکی با طرح این ادعا که حمله روس‌ها علیه کشورش به‌مثابه اقدام علیه کل اروپاست، تاکنون صدها میلیارد دلار کمک نظامی از کشورهای غربی جلب کرده است. کمک‌های آمریکا به اوکراین به‌ تنهایی از رقم صد میلیارد دلار فراتر رفته و برخی از پیشرفته‌ترین تجهیزات ناتو راهی میادین نبرد با روسیه شده‌اند؛ تانک‌های لئوپارد و سامانه‌های ضدهوایی پاتریوت از این جمله‌اند.

با وجود ارسال تجهیزات گسترده از سوی کشورهای غربی برای اوکراین، بسیاری از کارشناسان احتمال پیروزی این کشور در نبرد با روس‌ها را ناچیز ارزیابی می‌کنند./شهرخبر

گرچه این اولین باری است که ایالات متحده مهمات دارای اورانیوم ضعیف شده را به اوکراین تحویل می‌دهد، اما اولین کشور غربی نبوده که این کمک نظامی را انجام داده است. خبرگزاری الجزیره گزارش داده که بریتانیا، اوایل سال جاری میلادی، چنین مهماتی را به اوکراین ارسال کرده است.

در آن زمان، ولادیمیر پوتین هشدار داد که روسیه به استفاده غرب جمعی از تسلیحات با «مؤلفه هسته‌ای» پاسخ خواهد داد.

مهمات حاوی اورانیوم ضعیف شده، سلاح هسته‌ای محسوب نشده، اما حاوی سطوح پایین تشعشعات هستند. سطح این تشعشعات، به طور قابل توجهی کمتر از اورانیوم طبیعی بوده، اما ذرات آن می‌توانند برای مدت زمان زیادی باقی بمانند. طول عمر این ذرات می‌تواند به چالش پاکسازی اوکراین پس از جنگ بیفزاید.

اورانیوم ضعیف شده، محصول فرعی غنی‌سازی اورانیوم است و چگالی بسیار بالای آن به گلوله‌ها توانایی نفوذ آسان به تانک‌ها و خودرو‌های زرهی و انفجار خودکار می‌دهد.

احتمالاً این تصمیم، به دلیل خطراتی که برای غیرنظامیان ایجاد می‌کند، جنجال ایجاد خواهد کرد. دولت بایدن در اوایل سال جاری میلادی که به اوکراین مهمات خوشه‌ای تحویل داد، با واکنش منفی مشابهی مواجه شد.

سازمان دیده‌بان حقوق بشر گفته که حملات راکتی مهمات خوشه‌ای سال گذشته در شهر ایزیوم تحت کنترل روسیه، حداقل هشت غیرنظامی را کشته و ۱۵ نفر دیگر را زخمی کرده است.

ائتلاف بین‌المللی برای ممنوعیت سلاح‌های اورانیومی تصریح کرده که استنشاق یا بلعیدن گرد و غبار اورانیوم رادیواکتیو می‌تواند منجر به خطراتی برای سلامتی، از جمله نقایص مادرزادی و سرطان شود.

با این حال حال، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، ناظر هسته‌ای سازمان ملل متحد، گفته که بررسی‌ها نشان می‌دهد «وجود بقایای اورانیوم ضعیف شده پراکنده در محیط، خطر رادیولوژیکی برای جمعیت ساکن مناطق تحت تأثیر ایجاد نمی‌کند.»

این گلوله‌ها و مهمات، از مازاد زرادخانه آمریکا و با حکم ریاست جمهوری تأمین می‌شود، قانونی که به رئیس‌جمهور اجازه می‌دهد تا در مواقع اضطراری و بدون تأیید کنگره، از دارایی های ایالات متحده برای کمک به کشورهای دیگر استفاده کند.

در نتیجه، ۲۴۰ تا ۳۷۵ میلیون دلار به ۴۳ میلیارد دلار کمک قبلی امنیتی آمریکا به اوکراین از زمان تهاجم گسترده روسیه در سال ۲۰۲۲ اضافه می‌شود. با پیشرفت ضد حمله اوکراین، بسته‌های کمک تسلیحاتی اخیر این کشور، شامل موشک‌های پدافند هوایی، وسایل نقلیه زمینی و توپخانه است.

پس از اینکه به نظر می‌رسد مذاکرات صلح میان روسیه و اوکراین در استانبول پیشرفت‌هایی داشته، روسیه اعلام کرده که عملیات نظامی خود را در نزدیکی کی‌یف و چرنیهیف به شدت کاهش می‌دهد. 

به گزارش «ایندیپندنت»، مذاکرات امروز استانبول بین مذاکره‌کنندگان روسیه و اوکراین به پایان رسیده و کی‌یف یک پیشنهاد تضمین امنیتی جدید ارائه کرد که می‌تواند منتهی به پذیرش وضعیت بی‌طرف این کشور در ازای خروج نیروهای روسیه شود.

بعد از پایان مذاکرات، یک مقام در طرف اوکراینی گفت که سیستم امنیتی جدید می‌تواند ترکیه، کانادا، لهستان و رژیم صهیونیستی را در میان ضامنان خود داشته باشد. این دیپلمات گفت که این اقدام باید به همه‌پرسی در اوکراین گذاشته شود، اما می‌تواند ممنوعیت پایگاه‌های نظامی خارجی در این کشور را به همراه داشته باشد که منجر به وضعیت بی‌طرف برای اوکراین، طبق خواسته روسیه می‌شود.

شبکه «راشا تودی» هم گزارش داد «الکساندر فومین» معاون وزیر دفاع روسیه بعد از مذاکرات اعلام کرد که روسیه فعالیت نظامی خود را در نزدیکی کی‌یف و چرنیهیف کاهش می‌دهد زیرا مذاکرات با اوکراین وارد مرحله عملی می‌شود. فومین در گفت‌وگو با خبرنگاران پس از مذاکرات با هیأت اوکراینی، گفت: تصمیمی اتخاذ شد که در چند نوبت، فعالیت نظامی در نزدیکی کی‌یف و چرنیهیف به شدت کاهش یابد.

وی توضیح داد که این تصمیم به این دلیل اتخاذ شده که مذاکرات درباره آماده‌سازی توافقی در خصوص بی‌طرفی و وضعیت غیرهسته‌ای اوکراین و همچنین ارائه تضمین‌های امنیتی به اوکراین در حال وارد شدن به «مرحله عملی» است. فومین ادامه داد: کاهش فعالیت نیروهای روسیه به منظور افزایش اعتماد متقابل و ایجاد شرایط لازم برای پیشبرد بیشتر مذاکرات و دستیابی به هدف نهایی و امضای توافق است.

او افزود: «ما انتظار داریم که تصمیمات کلیدی مرتبط در کی‌یف گرفته شود و شرایط برای کار عادی بیشتر فراهم شود». این مقام روس همچنین از اوکراین خواست به طور کامل به کنوانسیون ژنو، از جمله در مورد رفتار انسانی با اسیران جنگی، پایبند باشد.

«ولادیمیر مدینسکی» دستیار رئیس‌جمهور روسیه و رییس هیأت روس هم پس از مذاکرات در استانبول گفت اوکراین از تمایل خود برای بازگرداندن کریمه و دونباس از طریق ابزار نظامی صرف‌نظر می‌کند. وی افزود پیشنهادات اوکراین در مورد ضمانت‌های امنیتی در مورد قلمرو کریمه و دونباس اعمال نمی‌شود.

این مقام روس همچنین گفت که روسیه مخالف الحاق اوکراین به اتحادیه اروپا نیست و پیشنهادات اوکراین را گامی سازنده به سوی مصالحه خواند و افزود روسیه آن‌ها را بررسی خواهد کرد.

طبق گزارش رسانه‌های روسیه، هیأت روس امروز استانبول را ترک می‌کند و انتظار نمی‌رود چهارشنبه مذاکره‌ای برگزار شود. بر اساس گزارش راشا تودی، جزئیات بیشتر پس از بازگشت هیأت روس از استانبول به مسکو، از سوی ستاد کل روسیه اعلام خواهد شد.

دور جدید مذاکرات نمایندگان روسیه و اوکراین به میزبانی استانبول و با سخنرانی آغازین «رجب طیب اردوغان» رئیس‌جمهور ترکیه امروز برگزار شد. رئیس‌جمهور ترکیه پیش از آغاز مذاکرات هیات‌های اوکراینی و روسی در استانبول، خواستار آتش‌بس بین طرفین شد.

منبع

پوتین همچنین در جلسه با سران نظامی روسیه از فرمانده ارتش این کشور خواست وضعیت نظامیان را به حالت اضطراری تغییر دهد.