به گفته معاون وزیر جهاد کشاورزی، اجرای طرح توزیع نان با دستگاه‌های کارتخوان در کشور، نیاز به ۸۳ هزار دستگاه کارتخوان دارد که در صورت تجهیز همه نانوایی‌ها به آن، این طرح عملیاتی خواهد شد.

طرح هوشمندسازی یارانه آرد و نان پیش از این در استان‌های زنجان، قزوین، گیلان، فارس، ایلام، گلستان، همدان، چهارمحال و بختیاری و سمنان اجرا شده بود و اجرای مرحله اول این طرح از۳۰ خردادماه در استان تهران نیز آغاز شد و حدود ۹ هزار دستگاه کارتخوان به نانوایی‌ها اختصاص پیدا می‌کند. بر‌اساس این گزارش، سرعت نصب دستگاه‌های کارتخوان در استان‌های زنجان، گلستان، فارس و قزوین افزایش یافته و حالا با اجرای این طرح در پایتخت، خطاهای این طرح مشخص و مرتفع می‌شود. با اجرای فروش نان با دستگاه‌های کارتخوان هوشمند، خرید نان با کارت بانکی فرد که به کد ملی آن شخص متصل است، انجام می‌شود و قیمت نان با نرخ سال قبل محاسبه می‌شود؛ ضمن اینکه هیچ تغییری در حجم و قیمت نان خریداری شده صورت نمی‌گیرد.

جلوگیری از گرانفروشی، قاچاق آرد و تخصیص آرد بر مبنای فعالیت نانوایی‌ها از مهم‌ترین نقاط قوت این طرح عنوان شده است.

تا قبل از آزادسازی قیمت آرد، قیمت این محصول در همه جای کشور یکسان بود و به علت یارانه‌ای بودن آن به خارج از کشور قاچاق می‌شد، اما اکنون به جای خروج غیرقانونی از کشور در داخل و بین واحد‌های یارانه‌ای و آزاد خرید و فروش می‌شود. در واقع اکنون آرد از نانوایی‌های دولتی خارج می‌شود و به نانوایی‌های آزادپز برده و این محصول خارج از شبکه عرضه می‌شود. بنابراین، دولت برای جلوگیری از خروج آرد خارج از شبکه، طرح فروش نان با دستگاه‌های کارتخوان هوشمند را به مرحله اجرا رسانده است که بعد از تجهیز 83 هزار دستگاه کارتخوان، عملیاتی خواهد شد. بر‌اساس آمارها، هر ایرانی به‌طور متوسط روزانه 300 گرم نان مصرف می‌کند که با توجه به جمعیت ایران سالانه به 9.5 میلیون تن گندم نیاز است، اما اکنون بیش از 11.5 میلیون تن گندم در کشور مصرف می‌شود. این فاصله مصرفی نشان می‌دهد بیش از 2 میلیون تن گندم و آرد از کشور قاچاق یا بعد از پخت به ضایعات نان تبدیل می‌شود.

نصب کارتخوان‌های هوشمند راهی برای جلوگیری از قاچاق آرد است، زیرا سهمیه آرد نانوایی‌ها بر مبنای تراکنش یا میزان فروش نان تخصیص داده می‌شود و باعث خواهد شد واحدها ساعات بیشتری را به پخت نان اختصاص دهند. با نصب کارتخوان‌های هوشمند، افراد نان را با قیمت ثابت از نانوایی‌ها خریداری می‌کنند و دیگر سوء‌استفاده در قیمت‌ها به بهانه‌های مختلف رخ نمی‌دهد. بنابر آمار بنیاد ملی گندمکاران، سالانه ۱۰ تا ۱۰.۵ میلیون تن گندم مورد نیاز کشور است که به سبب ارزان بودن۳۰ درصدی قیمت گندم با نرخ جهانی، گندم از شبکه مصرف نان خارج می‌شد ولی با مردمی‌سازی یارانه‌ها و طرح هوشمندسازی فروش نان، پیش‌بینی می‌شود میزان مصرف به ۵ تا ۶ میلیون تن برسد که ۱.۵ میلیارد دلار صرفه‌جویی ارزی به همراه دارد.

در کنار هوشمندسازی قیمت آرد، فروش کیلویی نان هم در ارتقای کیفیت و کاهش ضایعات تأثیر بسزایی دارد و بنابر گفته امراللهی، مدیرکل دفتر بازرسی و نظارت بر کالاهای اساسی وزارت جهاد کشاورزی، طرح کیلویی فروشی نان در جلسه شورای آرد و نان در حال بررسی است. دولت با اجرای طرح توزیع کیلویی نان به‌دنبال آن است که مردم نان را با قیمت مناسب دریافت کنند، چرا که اجرای این طرح جلوی کم‌فروشی و گرانفروشی را می‌گیرد و هیچ‌گونه افزایش قیمتی برای مردم در بر ندارد.

دولت اصلاح ارز 4200 تومانی را در حوزه نان کلید زده و حالا قرار است با اجرای تدریجی این طرح و رفع مشکلات احتمالی، آن را به کل کشور تعمیم دهد تا از این طریق ناکارآمدی‌ها و سوء‌استفاده‌هایی که پیش از این شکل گرفته بود، رفع شود.

مجید رحمانی افزود: پس از اجرای این طرح در زنجان، قزوین دومین استان کشور به شمار می رود که این طرح در آن عملیاتی شده است.

وی با بیان اینکه با اجرای این طرح، نرخ نان هیچ تغییری پیدا نکرده و با همان قیمت های قبلی عرضه می شود،‌اظهار داشت: در قالب این طرح، شهروندان باید برای خرید نان از کارت های بانکی خود استفاده کنند و امکان پرداخت وجه نقد وجود ندارد.

این مسوول گفت: در قالب این طرح که در راستای اصلاحات مربوط به یارانه ها انجام شده است، نانوایان آرد را با نرخ آزاد تهیه و خریداری می کنند و مابه التفاوت هزینه آن به ازای خریدی که مردم از آنها داشته اند، از سوی دولت به حساب نانوایی ها واریز می شود.

معاون توسعه بازرگانی سازمان جهاد کشاورزی استان قزوین گفت: با اجرای این طرح از قاچاق و فروش خارج از شبکه آرد جلوگیری می شود.

رحمانی با بیان اینکه زیرساخت های اجرای فروش هوشمند نان در قزوین فراهم شده است،افزود: در هفته اول اجرای این طرح نواقص و مشکلات احتمالی ارزیابی خواهد شد تا برای رفع آنها اقدام شود.

یک هزار و ۷۳۰ واحد نانوایی در  استان قزوین فعالیت می کنند.

محسن لزومیان، رییس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان نان ایران، به اقتصاد آنلاین از جدی شدن اجرای طرح فروش کیلویی نان و آماده شدن زیر ساخت‌های آن خبر داد. پس از آن جواد ساداتی نژاد، وزیر جهادکشاورزی، در گفت و گو با صدا و سیما ضمن تائید این خبر، گفت: طرح فروش وزنی (کیلویی) نان در شورای آرد و نان در دست بررسی است و پس از اتخاذ تصمیم نهایی، بر مبنای آن اقدام می‌شود.

اما، سازوکار فروش کیلویی نان چگونه است؟ و قرار است پس از اجرای این طرح، نان چگونه به مردم فروخته ‌شود؟

قبل از پاسخ به این سوال باید یادآور شد، جدی شدن فروش کیلویی نان پس از اصلاح یارانه آرد و نان مطرح شده است. بر اساس اصلاح یارانه آرد و نان، دیگر آرد یارانه‌ای در بین نانوایان توزیع نمی‌شود و قیمت نان نیز آزاد می‌شود. 

قرار است با صدور "کارت کوپن الکترونیکی" این امکان برای برای اقشار کم درآمد فراهم شود تا نان را با قیمت یارنه‌ای خریداری کنند و پس از آن دولت مابه التفاوت قیمت را به نانواها پرداخت ‌کند.

طبق آمار منتشر شده، پس از آزد شدن قیمت آرد، تخلفات از جمله کم فروشی در نانوایی‌ها به شکل قابل توجه‌ای افزایش داشته است، به نحوی که شکایت از این صنف در صدر شکایات صنفی کشور قرار گرفته است. 

مسئولان برای مقابله با اینگونه تخلفات که احتمالا با صدور کارت کوپن الکترونیکی شدت بیشتری خواهد یافت، طرح فروش وزنی (کیلویی) نان را در دستور شورای آرد و نان قرار داده‌اند تا پس از اتخاذ تصمیم نهایی، بر مبنای آن اقدام شود.

همانگونه که رییس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان نان ایران  نیز مطرح کرد: فروش کیلویی نان راهکاری برای مقابله با تخلفات نانوایی‌ها پس از آزادسازی قیمت آرد است.

لزومیان در توضیح کنترل تخلفات نانوایان با فروش کیلویی نان، اظهار کرد: برای اجرای طرح فروش کیلویی نان، از شرکت های فعال در زمینه توسعه سیستم‌های یکپارچه پرداخت استفاده می‌شود، آن‌ها ترازو و دستگاه‌ پوزی که متصل به هم هستند را در اختیار نانوایان قرار می‌دهند.

لزومیان عملکرد این شکل از فروش را همانند، فروش بنزین در جایگاه های سوخت با کارت‌های بنزینی توصیف که اکنون در اختیار مردم قرار دارد.

فروش بنزین در جایگاه های سوخت با کارت‌های بنزینی به این شکل است که، روی تمامی پمپ های سوخت دستگاه پوز قرار دارد و به محض وارد شدن کارت سوخت 2 کامپیوتر پوز و کارت به هم وصل می‌شود و فرآیند سوخت گیری و پرداخت انجام می‌شود و تراکنش آن به کامپیوتری که در جایگاه قرار دارد منتقل و ذخیره می‌شود و این تراکنش‌ها در تماسی که از سوی کامپیوتر مرکز داده در این ساختمان گرفته می‌شود به سمت مرکز ارسال می‌شود.

به این ترتیب، با اتصال نانوایی‌های کشور به یک سامانه هوشمند سراسری و تغییر فروش نان از عددی به وزنی (کیلویی)، تمام حجم خرید و فروش‌ نان در کشور با قیمت های یارانه‌ای یا آزاد، قابل رصد و پیگیری خواهد بود و تخلفات کاهش می‌یابد.

احسان ارکانی، نماینده مردم نیشابور می‌گوید: در گفت و گوی پیشین همان هفت دهم نان سنگکی که عنوان کردم، در واقع می‌شود هر ماه ۲۱ عدد نان سنگک برای هر نفر به عنوان الگو تعریف شده است. البته این شنیده غیر رسمی ماست که این الگو را به عنوان مصرف سرانه در نظر گرفتند. کسی تا این سهم در ماه نان خریداری کند، مشمول پرداخت یارانه می‌شود یعنی به این شکل که شما کارت را می‌کشید و اگر زیر سقف ۲۱ عدد نان سنگک برای هر نفر در ماه خرید کنید، صرفا همین قیمت فعلی از کارت شما کسر می‌شود و ما بقی را دولت به نانوایی‌ها پرداخت می‌کند.

 ابهامات زیادی درباره مسئله نان وجود دارد که دولت پاسخی نداده .عدد، ارقام و تاریخ اهمیت دارد که هنوز هیکدام مشخص نیست .نماینده مردم نیشابور می‌گوید که طرح نان دولت همچنان ابهام دارد از جمله آنکه چرا از نان شروع شده و مثلا از روغن، نهاده دامی یا فولاد شروع نشده است؟ مدل و الگوی حذف ارز ترجیحی چگونه است؟ از چه کالایی شروع می‌شود؟ آیا اولویت بندی شده یه به صورت همزمان است؟ آیا الگوی مصرف برای هرکدام از این کالاها تعریف شده؟ آن سطحی را دولت تقبل می‌کند که در قالب یارانه افزایش قیمت را جبران کند در مورد نان و سیار اقلام، چه قدر است؟

احسان ارکانی درخصوص نتیجه جلسه شورای هماهنگی اقتصادی اجماع دولت و مجلس، گفت: «امروز صبح در مجلس با وزرای جهاد کشاورزی و اقتصاد جلسه داشتیم و قرار بود در این خصوص توضیحاتی دهند. شب گذشته هم جلسه بود و آقای قالیباف درباره محتوای آن توضیحاتی ارائه دادند. آنچه در کل صحبت‌های امروز بررسی کردیم، نکته جدیدی برای ما در مجلس اضافه نشد. در واقع وزیر جهاد کشاورزی گزارش دادند و می‌خواستند با تحلیل اینکه با توجه به جنگ اوکراین، واردات گندم و غلات مشکل‌ساز شده است و همچنین ارزان بودن قیمت آرد در ایران، به دلیل اینکه با ارز ترجیحی تهیه می‌شود و تفاوتی که این قیمت با قیمت آرد در کشورهای همسایه دارد، می‌خواستند این را جا بیاندازند و تایید کنند که ما ناگزیریم که به سمت حذف ارز ترجیحی گندم یا همان یارانه پنهان نان برویم.»

این عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس در ادامه تاکید کرد: «اما نکته این است که ما در مجلس بهتر از این دوستان در جریان هستیم که یارانه‌های پنهان باید حذف شود و ارز ترجیحی هم با توجه به مسائل و مشکلات و رانت‌هایی که در آن نهفته است، باید حذف شود و مابه التفاوت قیمت جدید که قیمت آزاد یا گران شده است هم در قالب یارانه و کارت اعتباری به همه مردم بازگردد. این مهم را همه ما می‌دانیم اما الان بحث این است که روش و اجرای حذف ارز ترجیحی چگونه است؟»

ارکانی افزود: «صحبت‌هایی که نمایندگان در اعتراض و انتقاد به این موضوع داشتند این بود که مثلا آیا دولت نمی‌داند که در سبد اقلام مشمول ارز ترجیحی حساس‌ترین کالا، نان بوده است؟ چرا از نان شروع شده و مثلا از روغن، نهاده دامی یا فولاد شروع نشده است؟ مدل و الگوی حذف ارز ترجیحی چگونه است؟ از چه کالایی شروع می‌شود؟ آیا اولویت بندی شده یه به صورت همزمان است؟ آیا الگوی مصرف برای هرکدام از این کالاها تعریف شده؟ آن سطحی را دولت تقبل می‌کند که در قالب یارانه افزایش قیمت را جبران کند در مورد نان و سیار اقلام، چه قدر است؟»

این نماینده مجلس درباره نامشخص بودن قیمت نان بعد از حذف ارز ترجیحی، عنوان کرد: «هنوز قیمت آزاد شده جدید مشخص نیست که چه قدر برآورد شده است. الان بحث می‌شود که فرضا بعد از آزادسازی قیمت آرد، یک دانه نان سنگک که اکنون حدود هزار و 500 تومان است، حداقل تا حدود هفت هزار تومان افزایش پیدا می‌کند. همینطور در مورد سایر نان‌ها هم مشخص نیست که این اعداد و ارقام و تخمین‌ها را وزارت اقتصاد و جهاد کشاورزی‌ تایید می‌کنند یا خیر؟»

ارکانی در ادامه ابهام طرح دولت برای نان سنتی، عنوان کرد: «از جمله موارد دیگری که مبهم است این است که مشخص نیست مازاد بر آن مقدار تا چه عددی باید آزاد محاسبه شود؟ چه قدر در قالب الگوی مصرف یارانه پرداخت می‌شود؟ و یا یارانه به چند نفر باید پرداخت شود؟ مثلا در صحبت‌های آقایان ساداتی‌نژاد و همچنین خاندوزی این نکته مطرح شد که در مورد نان برنامه این است که یارانه نان را به همه 85 میلیون نفر دهیم این در حالی‌ست که تعداد یارانه بگیران60 میلیون نفر هستند و گفتند که بین نان و سایر کالاها تفاوت قائل ‌شویم و همه 85 میلیون نفر یارانه دریافت کنند و سایر کالاها همان 60 میلیون نفر یارانه را دریافت کنند.»

وی ضمن بیان اینکه در مورد تاریخ شروع و نحوه اجرای این طرح همچنان مبهم است و پاسخی داده نشده است، گفت: «اطلاعات جدید و مشخصی به دستمان نیامده است و امیدواریم ظرف روزهای آینده اطلاعات کامل‌تری دریافت کنیم. البته قرار بود مجلس امروز در خدمت معاون اول رئیس جمهور باشد که آقای قالیباف اعلام کردند که با توجه به اشتغال ایشان در کارگروه‌های اقتصادی، عذر خواهی کردند و نتوانستند حضور پیدا کنند.»

نماینده مردم نیشابور در پاسخ به این پرسش که آیا میزان سرانه هر فرد مشخص شده یا خیر، گفت: «در گفت و گوی پیشین همان هفت دهم نان سنگکی که عنوان کردم، در واقع می‌شود هر ماه 21 عدد نان سنگک برای هر نفر به عنوان الگو تعریف شده است. البته این شنیده غیر رسمی ماست که این الگو را به عنوان مصرف سرانه در نظر گرفتند. کسی تا این سهم در ماه نان خریداری کند، مشمول پرداخت یارانه می‌شود یعنی به این شکل که شما کارت را می‌کشید و اگر زیر سقف 21 عدد نان سنگک برای هر نفر در ماه خرید کنید، صرفا همین قیمت فعلی از کارت شما کسر می‌شود و ما بقی را دولت به نانوایی‌ها پرداخت می‌کند.آن قیمت جدید گران شده و مازاد بر آن را از حساب شما کسر می‌کنند.»

ارکانی در پایان بیان کرد: «این‌ها همه توضیحات آقایان است که ما می‌دانیم اما الان عدد و رقم و تاریخ اهمیت دارد که هیچکدام داده نشده است. بدین معنا که تاریخ شروع طرح، تاریخ واریز اولین یارانه، عدد الگوی مصرف نان، تعداد یارانه بگیران نان، قیمت تمام شده از آزادسازی یا کل یارانه‌ای که در قالب پرداخت اعتباری در کارت به افراد پرداخت می‌شود، هیچکدام مشخص نیست.»

انتخاب

معاون فناوری های وزارت بانک مرکزی به این سوال که برای دریافت یارانه نان نیازی به افتتاح حساب جدید بانکی است؟ پاسخ داد.

مهران محرمیان، معاون فناوری های وزارت بانک مرکزی درباره این که برای دریافت یارانه نان نیاز به کارت جدید هست یا خیر گفت: نیازی به کارت جدید و افتتاح حساب مجدد برای خرید یارانه‌ای نیست. هیچ کارت جدید و افتتاح حساب مجدد نیاز نیست صورت گیرد. هر شخصی از همین کارت های فعلی که در دست دارد می تواند استفاده کند. 

وی گفت: هماهنگی‌های لازم با وزارت ارتباطات انجام خواهد شد تا مشکل نانوایی‌هایی که دسترسی ضعیف ارتباطی دارند، برطرف شود.

محرمیان همچنین افزود: شبکه پرداخت کشور قدرت پردازش تعداد تراکنش های بالا را در لحظه را دارد، به آن اندازه‌ای که این تراکنش‌ها به آن اضافه می‌کنند تراکنش جدیدی نخواهد بود اما در مرکز تراکنش ها افزایش خواهد یافت اما به معنای افزایش بار شدید بر روی شبکه نیست، بنابراین تمهیدات لازم اندیشیده شده است.

با حذف یارانه آرد، این نگرانی ایجاد شده است که قیمت نان سنتی افزایش پیدا کند. اما حالا وزیر اقتصاد از پرداخت یارانه نان خبر داده است. جزئیات پرداخت یارانه نان چیست؟ مبلغ یارانه نان چقدر است و به چه کسانی پرداخت می‌شود؟ 

تنها توضیحاتی که تاکنون درباره یارانه نان عنوان شده مربوط به توضیحات وزارت اقتصاد است. ابراهیم صیامی مدیرکل آینده‌پژوهی وزارت اقتصاد گفته «برای هر کد ملی یارانه نان ثبت می‌شود و با هر کارت بانکی امکان خرید نان وجود دارد. در این روش مردم به هنگام خرید نان، به همان قیمت قبلی پول پرداخت می‌کنند و مابه‌التفاوت آن را دولت پرداخت می‌کند.»

نکته دیگری که صیامی به آن اشاره کرده سهمیه خرید نان است. او گفته «مزیت این کار این است که افرادی که بیش از الگو مصرف کنند باید الگوی مصرف را اصلاح یا به قیمت آزاد خریداری کنند. افرادی هم که مصرف آنها کمتر از الگوی استاندارد است پولی هم برای آنها می‌ماند.»

بر اساس توضیحاتی که تاکنون ارائه شده قیمت نان دو نرخی می‌شود و نان هم با قیمت یارانه‌ای یا سهمیه‌ای توزیع می‌شود و هم با قیمت آزاد و بدون سهمیه. هر خانوار و یا هر فرد سهمیه نان جداگانه‌ای دارد که می‌تواند ظرف یک ماه از آن استفاده کند. اما اگر خانواده‌ای مصرف بیش از این مقدار داشته باشد،‌ باید احتمالا نان را با قیمت آزاد خریداری کند.

این موضوع را وزارت اقتصاد هم تایید کرده چراکه صیامی در گفتگوی خود اعلام کرده که «افرادی که بیش از الگو مصرف کنند باید الگوی مصرف را اصلاح یا به قیمت آزاد خریداری کنند. افرادی هم که مصرف آنها کمتر از الگوی استاندارد است پولی برای آنها می‌ماند.»

بر این اساس می‌توان گفت سهمیه‌بندی و پرداخت یارانه نان مانند بنزین است که هر فردی سهمیه مشخصی در ماه دارد و می‌تواند این سهمیه را در ماه استفاده و یا آن را ذخیره کند. اما افراد اگر بیش از مقدار سهمیه مقرر بنزین مصرف کنند، باید آن را با نرخ آزاد خریداری کنند.

اگرچه جامعه هدف یارانه‌های پرداختی دولت، اقشار و گروه‌های خاصی است اما یارانه نان به همه افراد تعلق می‌گیرد. به گفته مقامات به هر کدملی یارانه نان تعلق می‌گیرد. مردم در هنگام خرید نان، کارت بانکی و یا کارت یارانه نان را ارائه می‌کنند و می‌توانند نان را قیمت کنونی یا همان قیمت یارانه‌ای خریداری کنند. مابه‌التفاوت نان یارانه‌ای و آزاد را دولت به نانوا پرداخت می‌کند. درست مانند خرید سهمیه بنزین.

دارنده هر خودرو یک کارت سوخت دارد که با آن ۶۰ لیتر سهمیه بنزین دولتی می‌خرد و مابه‌التفاوت بنزین سهمیه‌ای و آزاد را دولت به جایگاه‌داران پرداخت می‌کند.

هیچ کدام از مقامات تاکنون مبلغ یارانه نان را اعلام نکرده‌اند و مشخص نیست هر خانوار در ماه چقدر یارانه نان می‌گیرد. از طرف دیگر مشخص نیست که آیا این یارانه در قالب پول نقد به کارت بانکی افراد واریز می‌شود و یا مانند سهمیه بنزین،‌ یارانه تنها برای خرید نان استفاده می‌شود و امکان برداشت نقدی آن وجود ندارد.

استاندار زنجان در توضیح یارانه نان گفته است: در این طرح مردم با نرخ پایین نان خود را از نانوایی‌ها تهیه می‌کنند و قیمت این نان با یارانه حساب می‌شود.

سالانه به منظور تامین امنیت غذایی مردم کشور، مبالغ زیادی برای تامین یارانه مصرفی نان در بودجه اختصاص داده می‌شود. یارانه نان که به نوعی پرداخت انتقالی از طرف دولت به مصرف‌کنندگان است، در تعدیل شکاف درآمدی گروه‌های کم‌درآمد و پردرآمد، نقش موثری دارد. در طول سال‌های گذشته، بالاترین میزان یارانه در کشور، به نان اختصاص پیدا کرده است.

بالا رفتن قیمت جهانی گندم و بالطبع افزایش قیمت خرید تضمینی که به کیلویی ۱۱ هزار و ۵۰۰ تومان رسیده و همچنین رشد هزینه‌های تبعی خرید و تبدیل گندم به آرد باعث شده که اختصاص یارانه به این محصول استراتژیک اهمیت پیدا کند، اما طبق گفته مسئولان قرار است از امسال با توجه به اصلاح روند اختصاص ارز ۴۲۰۰ تومانی و جلوگیری از قاچاق معکوس، شکل پرداخت یارانه‌ها برای نان تغییر کند و به صورت یارانه نقدی در کارتی در اختیار مردم قرار گیرد؛ اما اگر می‌خواهید بدانید از چه زمانی نحوه تخصیص یارانه نان تغییر می‌کند، این یارانه به چه کسانی تعلق می‌گیرد، میزان آن چقدر است، قیمت نان چند می‌شود و تغییر شیوه پرداخت یارانه چه ضرورتی دارد با ما همراه باشید.

ضرورت پرداخت یارانه به افراد به جای نان

شاید برای خیلی‌ها این سوال به وجود بیاید اکنون که یارانه به آرد‌های فروخته شده به نانوایی‌ها تعلق می‌گیرد و ما با خیال راحت می‌رویم نان مان را می‌خریم پس دیگر چه ضرورتی برای تغییر شیوه اختصاص یارانه وجود دارد؟ اما باید بدانید با این کار چند اتفاق رقم می‌خورد.

۱- قاچاق معکوس: اولین موضوع این است که با توجه به گران شدن قیمت گندم اختلاف قیمت آرد یارانه‌ای با آرد آزاد زیاد می‌شود و در نتیجه شاهد قاچاق معکوس آرد و نان خواهیم بود. همچنین به گفته نایب رئیس انجمن علوم و فنون غلات، با تبدیل یارانه فعلی به یارانه نقدی از قاچاق آرد جلوگیری می‌شود و مصرف آرد از ۱۰ میلیون تن به ۷ میلیون تن در سال کاهش می‌یابد که باعث کاهش وابستگی کشور به خارج می‌شود.

۲- تبدیل شدن به خوراک دام: همچنین ارزان بودن نان نسبت به آرد آزاد باعث شد در سال گذشته شاهد تبدیل نان به خوراک دام شویم، چون برخی دامداران به جای خرید نهاده‌های دامی اقدام به خرید نان برای خوراک دام می‌کردند.

۳- بالا بودن ضایعات: متوسط ضایعات نان در ایران ۳۰ درصد اعلام شده که در برخی استان‌ها به بیش از ۷۰ درصد هم می‌رسد؛ نایب رئیس انجمن علوم و فنون غلات معتقد است وجود یارانه و ارزان بودن نان مهم‌ترین علت ضایعات آن است و اگر یارانه نان حذف شود شاهد کاهش قابل توجه ضایعات و جلوگیری از قاچاق آرد خواهیم بود.

چند روز قبل استاندار زنجان از اجرای طرح آزمایشی پرداخت یارانه نان خبر داده وگفته قرار است تا دو ماه آینده طرح پرداخت یارانه نان در چند استان اجرا شود. احتمالا بعد از اجرای طرح آزمایشی یارانه نان، این طرح در کل کشور اجرا می‌شود. محسن افشارچی در این باره توضیح داده است: در این طرح مردم با قیمت پایین نان خود را از نانوایی‌ها تهیه می‌کنند و کارت می‌کشند و در ادامه، یارانه نان بر حسب میزان فروش به نانوایان پرداخت می‌شود. براساس اظهارات او در این طرح نانوایی‌ها، دیگر آرد یارانه‌ای دریافت نمی‌کنند بلکه بر مبنای فروش نان، یارانه به آن‌ها تعلق می‌گیرد.

چه کسانی منتظر یارانه نان باشند؟

دی ماه سال قبل میرکاظمی – رئیس سازمان برنامه و بودجه -در این خصوص اعلام کرده بود اگر کسی در نانوایی خرید نان انجام دهد، با کارت یارانه‌ای که در اختیار دارد، آن را حساب می‌کند؛ به طوری که به نانوا قیمت جدید پرداخت خواهد شد، اما از خریدار همان قیمت قبلی کسر می‌شود.

رئیس سازمان برنامه و بودجه این را هم گفته بود که راه‌اندازی سامانه مربوط بین بانک مرکزی و وزارت اقتصاد در حال بررسی است و در صورت نهایی شدن اجرا خواهد شد؛ البته بعد از انتشار این اظهارات روابط عمومی سازمان برنامه و بودجه نیز اعلام کرد نه قرار است کارت نان صادر شود و نه کوپنی در دستور کار قرار گیرد بلکه اگر طرح نهایی شود، فقط مصرف کننده نهایی با همان کارتی که یارانه می‌گیرد، نان یارانه‌ای هم می‌تواند بخرد. با این حساب این گمانه پر رنگ شد که یارانه نان تنها به افرادی تعلق خواهد گرفت که هم اینک یارانه می‌گیرند. هرچند هنوز هیچ جزئیاتی از مشمولان این یارانه منتشر نشده، اما چندی پیش تجارت نیوز به نقل از یک نماینده مجلس نوشت که قرار است این یارانه به هفت دهک اول اختصاص داده شود.

مبلغ یارانه نان چقدر است؟

همان طور که گفتیم هنوز هیچ جزئیاتی از پرداخت یارانه نان شامل مشمولان این یارانه و مبلغ آن منتشر نشده است، اما با توجه به بودجه سال جاری می‌توان گمانه‌هایی را درباره مبلغ یارانه نان اعلام کرد. طبق گزارش اقتصاد آنلاین، در بودجه امسال، چهار هزار میلیارد تومان به‌عنوان یارانه نان در نظر گرفته شده است که اگر قرار باشد به کل ۸۴ میلیون جمعیت پرداخت شود، مبلغ این یارانه در سال برای هر فرد ۴۷ هزار تومان و در ماه حدود چهار هزار تومان است.

این یعنی به هر نفر ماهانه فقط یک نان سنگک یارانه‌ای یا پنج عدد نان لواش می‌رسد!

«احتمالا یارانه نان شامل هفت دهک پایین درآمدی جامعه می‌شود. با این حساب یارانه هر فرد ماهانه فقط پنج هزار و ۵۰۰ تومان می‌شود. به عبارتی یک خانوار چهار نفره ماهانه تنها ۲۲ هزار تومان یارانه نان دریافت می‌کند معادل قیمت۳۰ عدد نان!» پرداخت یارانه چهار یا پنج هزار تومانی برای نان نمی‌تواند توجیه اقتصادی داشته باشد و بعید است دولت چنین کاری انجام دهد به همین دلیل برخی معتقدند که دولت احتمالا با حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی، یارانه جدیدی به مردم پرداخت می‌کند که شامل یارانه نان و یارانه گوشت و دیگر اقلام می‌شود.

در این حالت با حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی، دولت وعده پرداخت یارانه ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار تومانی را داده بود. در یک حالت دیگر اگر دولت یارانه ۴ هزار میلیارد تومانی نان در بودجه امسال را به همراه مابه التفاوت ارز ۴۲۰۰ با ارز آزاد، فقط میان یارانه بگیران تقسیم کند این رقم افزایش بیشتری خواهد داشت.

شیوه پرداخت یارانه نان

استاندار زنجان در توضیح یارانه نان گفته است: در این طرح مردم با نرخ پایین نان خود را از نانوایی‌ها تهیه می‌کنند و قیمت این نان با یارانه حساب می‌شود. به نظر می‌رسد هدف این طرح این است که قیمت نان افزایش پیدا نکند و نان با قیمت فعلی خود به دست مردم برسد. از طرف دیگر، در این طرح، سهمیه آرد نانوایی‌ها حذف می‌شود و آن‌ها باید آرد را با قیمت آزاد تامین کنند. سپس نانوایی‌ها نان را با قیمت یارانه‌ای به مردم می‌فروشند و دولت مابه‌التفاوت قیمت نان آزاد و یارانه‌ای را به نانوا پرداخت می‌کند.

هرچند هنوز این طرح اجرایی نشده و قرار است دو ماه آینده تازه به صورت آزمایشی در چند استان اجرا شود، اما چنین روشی در پرداخت پول نان بدون چالش نخواهد بود و از آن جایی که جزئیات طرح هنوز اعلام نشده ابهامات زیادی درباره آن وجود دارد که در ادامه به برخی از آن‌ها می‌پردازیم:

۱- مشخص نیست اگر فرضا این طرح شکست بخورد، آیا قیمت نان نیز دچار تغییری خواهد شد یا نه؟

۲- اگر کسی این کارت‌ها را نداشت چگونه می‌تواند نان بخرد، قیمت نان آزاد بر چه مبنایی محاسبه می‌شود؟

۳- اگر این یارانه به همه افراد جامعه تعلق می‌گیرد، برای کسانی که کارت یارانه ندارند چطور پرداخت می‌شود و دولت چگونه قرار است این کارت‌ها را توزیع کند؟