اواخر دهه ۸۰ بود که یارانه نقدی ۴۵ هزار تومانی به ازای هر نفر از اعضای خانواده برای اولین بار به حساب سرپرستان خانوار واریز شد حال یک دهه از این موضوع می‌گذرد، اما در مبلغ یارانه‌ها کوچک‌ترین تغییری ایجاد نشده است و با توجه به نرخ تورم در کشور و مسائل اقتصادی که مردم با آن دست و پنجه نرم می کنند یارانه ۴۵ هزار تومانی تاثیر چندانی در بهبود قدرت خرید و وضعیت معاش خانوار ندارد.

تیر ماه امسال بود که وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در اطلاعیه‌ای اعلام کرد که کسانی که سال ۱۳۹۳ از ثبت نام یارانه‌ها جا مانده یا افرادی که خانواده آن‌ها یارانه‌بگیر نبوده، اما با ازدواج از خانواده جدا شده‌اند، می‌توانند طبق شرایطی که اعلام خواهد شد برای ثبت نام اقدام کنند. چند هفته پس از این اطلاعیه خبری مبنی بر آغاز پیش ثبت نام جاماندگان یارانه دست به دست شد، اما زمانی که متقاضیان به سایت برای ثبت نام مراجعه کردند هیچ درگاه و گزینه‌ای برای ثبت اطلاعات آن‌ها وجود نداشت در پی مشکلات ایجاد شده برای جاماندگان یارانه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی این خبر را تکذیب و اعلام کرد در حال حاضر هیچ سایت یا سامانه‌ای برای ثبت‌نام یارانه نقدی توسط این وزارتخانه اعلام نشده است.

شهریور ماه بود که عبدالملکی وزیر تعاون کار و رفاه اجتماعی اعلام کرد که هنوز تصمیمی درباره یارانه و تغییر مبلغ آن گرفته نشده است او علت تاخیر در این موضوع را نبود طراحی‌های لازم برای انجام این کار اعلام کرد و گفت زمان بندی دقیقی از این موضوع قابل ارائه نیست.

به اولین ماه پاییز که رسیدیم وزیر اعلام کرد بحث‌های زیادی درباره یارانه‌های نقدی در حال مطرح شدن است، اما باز هم هیچ تصمیم قطعی گرفته نشده است او همچنین از حذف ۳ دهک بالای درآمدی بر اساس قانون هدفمندی یارانه‌ها خبر داد، اما با وجود اقدامات دولت قبل به دلیل کامل نبودن  بانک‌های اقتصادی  هنوز اطلاعات کامل در دست وزارتخانه نیست و نمی‌توانیم فرایند حذف و اضافه را آغاز کنیم.

حالا در آذرماه به سر می بریم و در پی ارسال لایحه حمایت از معیشت  اقشار آسیب پذیر به مجلس و زمزمه‌های حذف ارز  ۴۲۰۰ تومانی صحبت از مبالغ جدیدی برای یارانه می‌شود و برخی می‌گویند از آذر ماه به ۶۰ میلیون نفر از جمعیت کشور یارانه‌ی ۱۱۰ هزار تومانی داده خواهد شد.

طبق قانون بودجه سال ۹۸ باید یارانه سه دهک بالای جامعه حدف و به اقشار کم درآمد اختصاص پیدا کند که هنوز این اتفاق رخ نداده است.

حذف ۳ دهک بالای درآمدی و ثروتمندان از جمع یارانه بگیران و همچنین تغییر مبلغ یارانه و قدم برداشتن در جهت افزایش آن کاری است که دولت سیزدهم قرار است آن را بر عهده بگیرد.

عبدالملکی وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی پنجم آبان ماه در رابطه با حذف یارانه سه دهک بالای جامعه گفت: تا زمانی که بانک اطلاعاتی اقتصادی تکمیل نشود نمی‌توانیم فرآیند حذف و اضافه را انجام دهیم.

وی افزود: البته در دولت قبل فرآیند راه‌اندازی سامانه‌ها شروع شد، اما کامل نیست. به طوری که اطلاعات برخی خانواده‌ها به سال ۹۸ برمی‌گردد و تا تکمیل این سامانه‌ها نمی‌توانیم حذف و اضافه‌ای در باب یارانه‌ها انجام بدهیم.

عبدالملکی اضافه کرد: در رابطه با افزایش یارانه نقدی باید گفت که تصمیم‌گیری در نظام یارانه‌ها با دولت است، البته از گذشته نیز در این خصوص صحبت‌هایی شده، اما هنوز به نتیجه نرسیده است.

پایگاه رفاه ایرانیان وزارت تعاون کار و رفاه اجتماعی در حال جمع آوری و تکمیل اطلاعات مورد نیاز است تا کار حذف دهک‌های بالا اضافه شدن جاماندگان صورت بگیرد اما تاکنون خبر جدیدی از این موضوع نشده است.

واریز یارانه نقدی آبان

یارانه نقدی آبان ماه ساعت ۲۴ امشب به حساب سرپرستان خانوار واریز خواهد شد. یکصد و بیست و نهمین مرحله یارانه نقدی به حساب سرپرستان خانوار در ساعت ۲۴ روز پنج شنبه ۲۰ آبان ماه ۱۴۰۰ خبر داد.

واریز این مرحله از یارانه نقدی، مانند سنوات گذشته به ازای هر نفر ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومان به همراه افزایش حداقل مستمری خانوار‌های مددجویان تحت حمایت کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان بهزیستی کل کشور به حساب سرپرستان محترم خانوار‌ها واریز خواهد بود.

برحسب مصوبه ستاد ملی کرونا و اطلاع رسانی‌های قبلی صورت گرفته، هفدهمین بخش از اقساط تسهیلات قرض الحسنه یک میلیون تومانی مرحله اول وام کرونا، از یارانه نقدی آبان ماه امسال سرپرستان خانواری که این تسهیلات را دریافت کرده اند، کسر خواهد شد.

زمان و مبلغ یارانه معیشتی

سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها درباره واریز یارانه معیشتی آبان ماه اظهار داشت: یارانه معیشتی دهم هر ماه به حساب سرپرستان خانوار واریز می‌گردد.

 مبلغ این یارانه براساس تعداد اعضای هر خانوار واریز می‌شود و سرپرستان مبلغی بین ۵۵ تا ۲۰۵ هزار تومان را دریافت می‌کنند.

واریزی‌ها یارانه معیشتی به حساب خانواده‌های یک نفره ۵۵ هزار تومان، خانواده‌های دو نفره ۱۰۳ هزار تومان، خانواده‌های سه نفره ۱۳۸ هزار تومان، خانواده‌های چهار نفره ۱۷۲ هزار تومان و خانواده‌های پنج نفره و بیشتر ۲۰۵ هزار تومان است. طبق اعلام سازمان برنامه و بودجه، حدود ۶۰ میلیون نفر این یارانه را می‌گیرند.

هفت میلیون خانوار که یارانه معیشتی بنزین را می‌گیرند یک سال پیش مرحله دوم وام کرونا را دریافت کردند. این وام یک میلیون تومانی بود و مقرر شد که اقساط آن از یارانه خانوار کسر شود. مبلغ هر قسط این وام نیز ۳۵ هزار تومان است. بر این اساس «یازدهمین قسط» این وام نیز از یارانه معیشتی این ماه خانوارها کسر می‌شود.

لازم به توضیح است این ماه نهمین قسط از پرداخت دومین مرحله وام یک‌میلیون‌تومانی کرونایی از حساب سرپرستان خانواده‌هایی که این وام را دریافت کرده‌اند کسر خواهد شد.

ثبت نام متقاضیان یارانه معیشتی

قرار است ثبت‌نام نام از متقاضیان معیشتی آغاز شود و کسانی که این یارانه را دریافت نمی‌کنند ولی متقاضی آن هستند مجددا درخواست خود را ثبت کنند.

در ابتدای خرداد هیات وزیران مصوب کرد که به همه‌ کسانی که یارانه نمی‌گیرند فرصت داده شود که برای دریافت یارانه معیشتی ثبت نام کنند.

طبق طرح‌هایی حمایتی که دولت‌ها برای خانوارها در نظر می‌گیرند، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی وظیفه شناسایی مشمولان را به عهده دارد. در واقع پس از تصمیم‌گیری برای اجرای طرح‌های یارانه‌ای و حمایتی چند سازمان و وزارتخانه از جمله وزارت کار، سازمان برنامه و بودجه، سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها و… از مرحله ثبت‌نام، پالایش اطلاعات متقاضیان تا مرحله نهایی واریز را انجام می‌دهند.

از آنجایی که این موضوع به مصوبه هیات وزیران دولت دوازدهم در خرداد امسال مربوط می‌شود، پیش‌بینی می‌شد که اجرایی شدن آن به دولت رئیسی واگذار شود. به احتمال زیاد ثبت‌نام به صورت پیامکی یا از طریق سامانه انجام می‌شوند. همچنین براساس این مصوبه همه کسانی که به هر دلیلی یارانه نمی‌گیرند می‌توانند ثبت‌نام کنند.

آغاز پیش ثبت‌نام جاماندگان یارانه معیشتی 

هنوز ثبت‌نام نهایی آغاز نشده، اما دولت اعلام کرده که قرار است به کسانی که یارانه نمی‌گیرند فرصت ثبت‌نام داده شود. به گفته وزارت کار در حال حاضر متقاضیان می‌توانند مراحل پیش ثبت‌نام را انجام دهند.

برای انجام این پیش ثبت‌نام افراد باید به سامانه حمایت معیشت به آدرس «https://hemayat.mcls.gov.ir/» مراجعه کنند. افراد باید در این سامانه روی گزینه «ثبت خانوار جدید» کلیک کنند و اطلاعات خود را وارد کنند تا پیش ثبت نام انجام شود.

طبق وعده رئیس جمهور، قرار است برای خانوارهای پنج دهک اول کارت اعتباری معیشت صادر شود. بر این اساس به ازای هر یک از اعضای خانوار در سه دهک اول ۲۰۰ هزار تومان و دو دهک بعدی ۱۵۰ هزار تومان اعتبار ماهانه قرض‌الحسنه با کارمزد دو درصد تخصیص یابد.

یعنی خانوار پنج نفره‌ای که در سه دهک اول باشد یک کارت اعتباری دریافت می‌کند که هر ماه یک میلیون تومان شارژ می‌شود. اگر همین خانواده پنج نفره در دهک چهار و پنج باشد، کارت اعتباری که می‌گیرد ماهانه ۷۵۰ تومان اعتبار دارد.

چه کسانی می‌توانند برای یارانه معیشتی ثبت‌نام کنند؟ 

همه‌ کسانی که یارانه نمی‌گیرند چه کسانی که انصراف داده‌اند، چه کسانی از ابتدا یارانه نگرفته‌اند و چه کسانی که طی سال‌های قبل از لیست یارانه‌بگیران حذف شده‌اند، می‌توانند درخواست خود را ثبت کنند.

در پرداخت دو مرحله یارانه و دو مرحله وام یک میلیون تومانی کرونا معمولا یک ماه پس از شروع ثبت‌نام نتیجه درخواست‌ها مشخص و حتی واریزی‌ها انجام شد. احتمالا هر زمانی که ثبت‌نام یارانه جدید آغاز شود، متقاضیانی که درخواستشان تایید شود ظرف مدت یک ماه در لیست مشمولان قرار بگیرند.

 اگر متقاضی درخواست خود را ثبت کند به این معنا نیست که حتما درخواستش تایید می‌شود و در لیست یارانه‌بگیران قرار می‌گیرد. پس از ثبت‌نام درخواست متقاضیان بررسی می‌شود. در واقع اطلاعات مالی متقاضیان شامل خودرو، حقوق دریافتی، مسکن و اطلاعات بانکی‌ها بررسی و در صورتی که شرایط دریافت یارانه را داشته باشند درخواست آنها تایید می‌شود.

ثبت‌نام از طریق ارسال کد ملی به سرشماره ۶۳۶۹ و ثبت درخواست در سامانه رفاهی دو روشی است که طی حدود دو سال اخیر برای دریافت حمایت‌های دولتی در دسترس قرار گرفته است.

رقم واقعی یارانه چقدر هست؟

زمانی که اواخر دهه هشتاد، سازمان هدفمندی یارانه‌ها کارش را آغاز کرد ارزش یک دلار، هزار تومان بود. حالا قیمت دلار صرافی ملی به بیشتر از ۲۶ هزار تومان رسیده و همین کاهش ارزش پول ملی باعث شده است که ارزش واقعی، یعنی مبلغی که به حساب سرپرست خانوار به ازای هر نفر واریز می‌شود هزار و ۷۰۰ تومان است. افزایش قیمت کالا‌های اساسی در این مدت باعث شد سبد خانواده‌ها از لبنیات و گوشت خالی بماند و حتی در دهک‌های پایین این موضوع به پول نان هم برسد.

از آن طرف، حرف و حدیث‌هایی هم وجود دارد که دولت و مجلس می‌خواهند با ایجاد یک بانک اطلاعاتی قوی، یارانه بگیران واقعی را از اقشار مرفه جامعه جدا کنند. هرچند از زمان آغاز هدفمندی یارانه‌ها هیچ وقت بانک اطلاعاتی شفاف و درستی وجود نداشته، اما گذشته نشان داده است این امر بدون برنامه ریزی درست و صادقانه می‌تواند به یک چالش ملی تبدیل شود.

اگر قرار بود یارانه نقدی نیز مثل دلار یا حداقل به اندازه رشد دلار افزایش یابد یارانه‌های ۴۵ هزار تومانی باید به رقمی حدود ۱٫۲ میلیون تومان برسد. اتفاقی که از تخیل خیلی از افراد دور است.

اما با این حال قدرت خرید یارانه نقدی در سال ۸۹ معادل خرید ۴۵ دلار بود، ولی حالا ۲ دلار هم نمی‌توان با این یارانه‌ها خرید. ۴۵ برابر یارانه ۴۵ هزار تومانی معادل یک میلیون و ۱۷۰ هزار تومان می‌شود.

شنیده‌ها حاکی از این است که طبق مصوبه کمیسیون تلفیق در تبصره ۱۴ لایحه بودجه ۱۴۰۰ که به تبصره هدفمندی یارانه‌ها اختصاص دارد به هر شخصی که اکنون یارانه ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومانی پرداخت می‌شد در سال ۱۴۰۰ یارانه ۹۱ هزار تومانی پرداخت می‌شود، یعنی اینکه تمامی افراد یارانه بگیر در سال ۱۴۰۰ یارانه دو برابری دریافت می‌کنند. این یعنی همچنان رقم یارانه پرداختی به هر ایرانی تا سال‌ها دست نخورده باقی می‌ماند و در حد یک شوخی ادامه پیدا می‌کند./ تجارت نیوز

یارانه‌ نقدی واژه‌ای پرحاشیه که به افزایش قیمت حامل‌های انرژی به ویژه بنزین در اذهان ایرانیان گره خورده است. سیاست‌ حمایتی که برخی آن را نمادین و کم‌اثر و برخی آن را پازلی از نقشه راه قانون هدفمند کردن یارانه‌ها می‌دانند.

گروهی رونمایی از یارانه‌های جدید و به موازات آن افزایش نرخ سوخت و انرژی را سرآغاز یک موج جدید تورمی در اقتصاد ایران معرفی می‌کنند و در این میان عده‌ای به واسطه خط خوردن از فهرست مشمولان، همواره به دنبال فرصتی برای گنجاندن نامشان در لیست مشمولان هستند و البته معتقدند، اختصاص نیافتن یارانه نقدی به آن‌ها و اطرافیانشان حاکی از حذف اغلب مردم از دریافت یارانه نقدی است!

امید حاجتی، رئیس سازمان هدفمندی یارانه در اردیبهشت امسال، از آماده بودن زیرساخت های این نهاد برای ثبت نام جاماندگان از یارانه خبر داد و گفت: طبق مواردی که توسط وزارت رفاه تعیین شده آماده پیگیری و ثبت‌نام جاماندگان در سامانه رفاهی هستیم اما این روند باید از جانب این وزارتخانه آغاز شود.

هرچند در این گفت و گو اشاره شد که روند ثبت نام طی یک ماه آینده یعنی خرداد و یا نهایتا تیرماه آغاز خواهد شد اما هنوز روندی جدی مشهود نیست.

حساسیت بالای موضوع یارانه‌های نقدی در اذهان مردم سبب شد، چندی پیش و در خلال برگزاری انتخابات ریاست جمهوری، یکی از موضوعات جنجال‌برانگیز و چالشی، مواضع نامزدهای تصدی پاستور درباره سرانجام یارانه‌های نقدی و سیاست‌های حمایتی در دولت آتی باشد؛ از سرنوشت ارز 4200 تومانی گرفته تا تغییر میزان یارانه‌های نقدی و تغییر در قیمت‌ انواع حامل‌های انرژی.

بهبود معیشت خانوارها از طریق یارانه یا مدیریت اقتصاد؟

با این وجود و با گذشت نزدیک به 2 ماه از روی کار آمدن دولت جدید، هنوز تصمیمی در خصوص آینده سیاست‌های حمایتی به ویژه یارانه‌های نقدی گرفته نشده است. طمأنینه‌ای که برخی آن را به نگرش کلان دولت جدید نسبت به روش‌های بهبود معیشت خانوارهای ایرانی ارتباط می‌دهند.  

شاید بتوان رسمی‌ترین موضع در این خصوص را اظهارات اخیر عبدالملکی وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی و میرکاظمی رئیس سازمان برنامه و بودجه دانست. جایی که وزیر رفاه در پاسخ به پرسش خبرنگاران مبنی بر تحولات یارانه‌ای در دولت جدید و ثبت‌نام از جاماندگان یارانه‌های نقدی، اظهار کرد: در مورد اجرای تصمیمات مربوط به یارانه‌های نقدی، هنوز سیاستی نهایی نشده و در این خصوص دولت طرح‌هایی در دست بررسی دارد که اخبار و نتایج آن در ماه‌های آینده اعلام می شود.

میرکاظمی: پرداخت یارانه آنچنان بر زندگی مردم اثرگذار نبود

همچنین، میرکاظمی رئیس سازمان برنامه و بودجه در جلسه اخیر ستاد تهیه و تدوین لایحه بودجه سال 1401، با اشاره به مبحث یارانه‌های نقدی می گوید: با توجه به توزیع یارانه ها در بخش‌های مختلف، آثار مثبت و اثربخشی مطلوب و قابل قبولی در بهبود سفره مردم، شاخص‌های کلان اقتصادی و بخش تولید دیده نمی‌شود و بهبود اثرگذاری هدفمندسازی یارانه نیاز به مطالعه علمی و کارشناسی دارد.

اظهاراتی که تمرکز و عمق بخشیدن به یارانه‌های نقدی در سند بودجه 1401 را با شک و تردید مواجه کرده و گمانه‌زنی‌ها درباره ظهور کالابرگ‌های الکترونیکی و سایر حمایت‌های معیشتی غیرنقدی را پررنگ می‌کند. شاید دلیل استفاده از یارانه شبه نقدی این است که مردم به مصرف کالا و خدمات هدف‌گذاری شده ترغیب شوند، از طرفی اگر مبلغ معادل آن به صورت نقدی پرداخت شود، تأمین منابع ریالی آن نیز به بودجه فشار وارد می‌کند.

با وجود اجماع در دولت سیزدهم برای موثرکردن حمایت‌های معیشتی در سال‌های پیش‌رو، اما بررسی سرگذشت یارانه‌های نقدی در سال‌های گذشته، پیش‌نیازهایی را به کابینه تازه نفس گوشزد می‌کند تا در راستای تحقق عدالت اقتصادی گام بردارد و ترک فعل چندین و چند ساله را در زمینه به‌روزرسانی فهرست یارانه‌بگیران کنار بگذارد.

پولدارها همچنان یارانه می گیرند!

پیش‌نیازی از جنس حذف یارانه ثروتمندان که پای ثابت اسناد بودجه در سال‌های اخیر بوده و هیچ‌گاه به طور کامل و بر اساس داده‌های متقن عملیاتی نشد و یا افزوده‌شدن متقاضیان جدید یارانه معیشتی و نقدی براساس بند "ب" تبصره 14 قانون بودجه 1400 که آن هم با وجود وعده و و عیدهای مکرر مسئولان در ماه‌های گذشته، تاکنون راه به جایی نبرده است.

وعده‌هایی که با وجود مصوبه هیأت وزیران در خردادماه 1400 و در واپسین روزهای دولت دوازدهم، صرفاً در محدوده شاید وقتی دیگر باقی ماند و در پی انتشار اخبار ثبت‌نام جاماندگان یارانه نقدی، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با صدور اطلاعیه‌ای این موضوع را تکذیب و اعلام کرد: «در حال حاضر هیچ سایت یا سامانه‌ای برای ثبت‌نام‌ یارانه نقدی توسط این وزارت‌خانه اعلام نشده است. هرگونه اقدام در خصوص ثبت‌نام جاماندگان یارانه صرفاً از سوی مرکز روابط عمومی و اطلاع‌رسانی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی اطلاع‌رسانی خواهد شد.با توجه به امکان سوءاستفاده و کلاهبرداری از متقاضیان ثبت‌نام، تاکید می‌شود به پیامک‌های غیرمرتبط توجه نشود.

البته وزارت رفاه در اطلاعیه دیگری در تاریخ 8 تیرماه از ثبت‌نام کسانی که در سال ۱۳۹۳ از ثبت نام یارانه‌ها جا مانده یا افرادی که خانواده آنان یارانه‌بگیر نبوده اما با ازدواج از خانواده جدا شده‌اند، پس از هماهنگی‌های لازم با ستاد ملی کرونا خبر داد که این اطلاعیه نیز به سرانجام روشنی نرسید./ باشگاه خبرنگاران جوان